استفاده از صفحه کلید GPSMAP 60CSX

1-  دکمه ROCKER

با فشردن این دکمه به بالا، پایین، راست یا چپ گزینه ها را انتخاب کرده و اطلاعات را وارد کنید، یا مکان نما را بر روی نقشه حرکت دهید.

2-  دکمه PAGE

با فشردن این دکمه میان صفحات حرکت کنید. با فشردن و نگه داشتن این دکمه قطب نما را خاموش یا روشن کنید.

3-  دکمه MENU

با فشردن این دکمه صفحه مربوطه را مشاهده نمایید یا دوباره آن را فشار دهید تا منوی اصلی دیده شود.

4-  دکمه ENTER

این دکمه را فشرده و رها کنید تا گزینه های مربوطه را انتخاب و یا تایید نمایید.

5-  دکمه POWER

با فشردن و نگه داشتن این دکمه دستگاه خاموش و روشن می شود. همچنین با فشردن و رها کردن آن نور پشت زمینه را می توان تنظیم نمود.

6-  دکمه ZOOM IN/OUT

جهت بزرگنمایی و یا حرکت بر روی لیستهای کشویی استفاده می شود.

7-  دکمه MOB/FIND

هر زمان که این کلید را فشار دهیدمنو جستجو را مشاهده می کنید. این دکمه را فشار داده و نگه دارید تا حالت MOB فعال گردد.

--------------------10------------------

8-  کلید MARK

با فشار دادن این کلید می توان در هر زمان موقعیت فعلی را ثبت نمود.

9-  کلید QUIT

    جهت لغو (Cancel) و خارج شدن از منوها و بازگشت از صفحات از این دکمه استفاده می شود.

 

روش راه اندازی دستگاه

1-   دکمه Power را فشرده و نگه دارید تا دستگاه روشن شود.

----------------------12--------------------

2-  دستگاه را بصورتی که قسمت بالای آن رو به آسمان باشد نگه دارید وقتی دستگاه، سیگنال حداقل سه ماهواره را دریافت کرد در قسمت بالای دستگاه، میزان دقت و مختصات فعلی نمایش داده می شود.

3-   دکمه Page را فشار داده و رها کنید تا صفحه نقشه ظاهر شود. اکنون دستگاه شما آماده است.

-------------13-----------------------

گزینه های مربوط به راه اندازی

چنانچه دستگاه قادر به دریافت سیگنالهای ماهواره ها نباشد، منوی حاوی لیست چهارگزینه ظاهر می شود، با استفاده از توضیحات ذیل گزینه مورد نظر را انتخاب و سپس دکمه ENTER را فشار دهید.

Use With GPS Off – این گزینه را زمانی انتخاب کنید که می خواهید GPS را خاموش نمایید تا انرژی باطری ها را ذخیره کنید.

New Location – این گزینه را زمانی انتخاب کنید که شما حدود 960 کیلومتر حرکت کرده اید (نسبت آخرین مکان) و برای قفل کردن بر روی سیگنالهای ماهواره مشکل دارید.

Restart Search- این گزینه را زمانی انتخاب کنید که حرکتی نداشته اید اما باز هم برای قفل کردن بر روی سیگنالهای ماهواره با مشکل مواجه هستید.

Continue Acquiring – این گزینه را زمانی انتخاب کنید که در محیطی هستید که دریافت سیگنالها به سختی انجام می گیرد.

------------------14-------------------

روش استفاده از دستگاه

در این بخش نحوه ورود اطلاعات و کار کردن با گزینه ها را به شما آموزش می دهیم.

 

انتخاب(Highlight) – با حرکت دادن بخش انتخاب شده در روی صفحه به بالا، پایین چپ یا راست توسط کلید Rocker گزینه مورد نظر را انتخاب کنید.

فیلد(Field)- به محلی که اطلاعات را نشان می دهد و یا اطلاعات را در آن وارد می کنیم، فیلد می گویند با استفاده از دکمه Rocker یک فیلد را انتخاب کنید.

دکمه های روی صفحه نمایش(On Screen Button) -  با استفاده از دکمه Rocker دکمه روی صفحه نمایش را انتخاب کرده و با فشار دادن Enter آن دکمه را انتخاب نمایید.

میله های لغزشی(Scroll Bar) – وقتی تمامی گزینه ها در یک صفحه قابل مشاهده کردن نباشد میله های لغزشی در سمت راست صفحه نمایان می شود که با حرکت دادن

-------------------------15------------------------

آنها می توان به تمامی گزینه ها ی موجود در صفحه دسترسی پیدا کرد.

حالت اولیه (Default)- این تنظیمات کارخانه است که بر روی حافظه دستگاه ذخیره شده، می توان این تنظیمات را تغییر داد. همچنین می توان مجددا به این حالت بازگشت. جهت انجام این عمل گزینه Restore Default را انتخاب کنید.

 

انتخاب گزینه ها و وارد کردن اطلاعات

دکمه Rocker برای انتخاب یک گزینه در لیست و یا فیلد مربوطه روی صفحه نمایش بکار می رود.

------------------------16-----------------------------

انتخاب و فعال کردن گزینه ها

1-   از هر صفحه ای که دکمه منو را فشار دهید گزینه های مخصوص همان صفحه نمایش داده می شود.

2-  با دکمه Rocker می توان نشانگر را به بالا یا پایین، راست یا چپ منو حرکت داده و بخش موردنظر را انتخاب کنید و سپس دکمه Enter را فشار دهید.

 

خروج از منو و بازگشت به تنظیمات پیشین

این عمل را با فشار دادن دکمه Quit انجام دهید. Quit شما را به بخش پیشین باز میگرداند با فشار دادن مجدد Quit به صفحه قبلی باز می گردیم. 

کارکردهای اولیه

در این قسمت با کاربردهای متداول دستگاه آشنا خواهیم شد. این کاربردها عبارتند از ایجاد Waypoint، Route، Track و Find.

 

ایجاد و استفاده از Waypoints

Waypoints مکانهایی هستند که شما آنها را به عنوان یک نقطه در دستگاه ثبت می کنید و بعدا می توانید به این نقاط بازگردید. می توان Waypoint – ها را به مسیر (Route) اضافه کرد.

با فشردن و نگه داشتن کلید ENTER/MARK به مدت سه ثانیه در مکان مورد نظر، می توان آن را به عنوان یک نقطه ثبت کرد.

 

ثبت موقعیت فعلی

با استفاده از کلید Enter/Mark بلافاصله می توانید موقعیت فعلی خود را ثبت کرده و یک Waypoint جدید ایجاد کنید. شما باید از وضعیت مطلوبی نسبت به دریافت سیگنالهای ماهواره ای برخوردار باشید(یعنی از حالات 2D یا 3D بهره مند باشید.)

------------------------19--------------------------

ذخیره سازی موقعیت فعلی

1-  کلید Enter/Marck را فشار داده و نگه دارید تا زمانی که صفحه Mark Waypoints بر روی صفحه نمایان شود. یک کلمه که از سه عدد تشکیل شده با یک نماد که در بالای این صفحه قرار دارند، بعنوان اسم و نماد پیش فرض مورد استفاده قرار می گیرند.

2-  برای تایید نقطه Waypoint بر اساس اطلاعات پیش فرض کلید OK را انتخاب کرده و سپس Enter را فشار دهید. برای تغییر هرگونه اطلاعات بر روی صفحه Mark Waypoints بخش فیلد را انتخاب کرده و دکمه Enter را فشار دهید تا صفحه کلید روی صفحه نمایش ظاهر شود. بعد از وارد کردن و تایید کردن تغییرات، دکمه OK را انتخاب کرده و کلید Enter را فشار دهید.

 

ایجاد یک Waypoint با استفاده از صفحه نقشه

می توان خیلی سریع با استفاده از نقشه یک Waypoint ایجاد کرد. وقتی که نقشه در حالت Pan Map قرار گیرد، مکان نما را بر روی نقشه حرکت داده و گزینه مورد نظر را هایلایت نمایید. برای این کار مراحل زیر را دنبال کنید.

 

مراحل کار

1-   با استفاده از دکمه Rocker مکان نما را بر روی صفحه نقشه حرکت دهید و به مکان مورد نظر بروید.

2-  خیلی سریع دکمه ENTER/MARK را فشار داده و رها کنید تا موقعیت مورد نظر تثبیت شود و صفحه اطلاعات صفحه نقشه باز شود.

----------------20-----------------------

3-   گزینه SAVE را انتخاب کرده و دکمه ENTER را فشار دهید.

چنانچه روی نقشه هیچ گونه اطلاعاتی راجع به نقطه مورد نظر نباشد پیغام ذیل ظاهر می شود:"هیچ اطلاعاتی از این قسمت از نقشه در دسترس نمی باشد آیا باز هم میخواهید که یک WAYPOINT بسازید؟" با انتخاب گزینه "بله" و فشار دادن ENTER پیغام فوق را تایید کنید.

 

4-  جهت تغییرات اطلاعات مربوط به نقطه مورد نظر، بخش فیلد اطلاعات را انتخاب و با فشردن دکمه ENTER صفحه کلید را انتخاب کنید. بعد از وارد کردن و تایید کردن مطالب تغییر یافته شده گزینه"OK" را انتخاب و دکمه ENTER را فشار دهید.

 

-----------------------21-----------------------

ایجاد یک Waypoint با استفاده از مختصات

می توان با وارد کردن مختصات یک نقطه، یک Waypoint ساخت. این روش در مواردی که عرض و طول جغرافیایی را می دانید، کاربرد دارد.

 

روش ایجاد یک (Waypoint) با استفاده از مختصات

1-   کلید Enter را دو ثانیه فشار دهید تا صفحه Waypoint ظاهر شود.

2-   در صفحه Waypoint فیلد موقعیت را انتخاب و با فشردن دکمه Enter صفحه کلید را باز کنید.

3-    با استفاده از کلید Rocker مختصات موقعیت مورد نظر را وارد کنید. گزینه "ok" را انتخاب و فشار دهید.

4-   سپس دکمه ENTER را فشار دهید.

5-   با فشار دادن QUIT از این بخش خارج شوید.

 

 ویرایش نقطه

Waypoint ها می توانند به منظور تغییر سمبل، نام، توضیحات، موقعیت یا ارتفاع ویرایش شوند. این ویرایش می تواند بلافاصله بعد از ساختن و یا در زمان دیگری که انجام این کار نیاز باشد، انجام گیرد.

--------------22-----------

روش یافتن یک Waypoint

1-   دکمه Find  را فشار دهید تا منوی جستجو باز شود.

2-   آیکون Waypoint را انتخاب کرده، و با فشار دادن ENTER صفحه Waypoint را باز کنید.

3-  با استفاده از دکمه Rocker، Waypoint مورد نظر را انتخاب کنید، و سپس دکمه ENTER را فشار دهید. صفحه Waypoint باز می شود.

 

جستجو یک نقطه ویژه(GeoChache)

از آیکون Geocache برای مشاهده لیست موقعیتهای Geocache که با استفاده از دستگاه GPS MAP 60CSx ایجاد شده یا از کامپیوتر بازخوانی شده است استفاده می شود. یک Geocache محلی است با یک نماد خاص که به آن نسبت داده شده و آن را از بقیه متمایز می کند. جهت کسب اطلاعات بیشتر به لینک ذیل مراجعه نمایید.

www.GPSinfo.ir/products/GPSMAP60CSx

 

روش یافتن یک نقطه ویژه(Geocache)

1-   دکمه Find را برای ورود به منوی جستجو بفشارید.

2-   آیکون Geocache را انتخاب کرده، و با فشردن دکمه ENTER صفحه Geocache را باز کنید. حالا شما می توانید Geocache هایی را که پیدا شده اند و یا هنوز پیدا نشده اند مشاهده کنید.

----------------------36------------------------

3-  با استفاده از دکمه ROCKER، Geocache مورد نظر را انتخاب کنید، و دکمه ENTER را فشار دهید تا صفحه اطلاعات باز شود.

4-  گزینه Goto  را انتخاب وسپس دکمه ENTER را فشار دهید تا پیمایش به سمت موقعیت Geocache انجام گیرد. وقتی شما به سمت این موقعیت هدایت می شوید، صفحه قطب نما به حالت هدایت Geocache تغییر پیدا می کند. و هر گونه اطلاعات مربوط به بازخوانی این موقعیت در فیلد موردنظر نشان داده می شود.

زمانی که یک Geocache پیدا می شود، دستگاه آن را به صورت یک Geochache یافت شده علامتگذاری و سپس آنرا وارد تقویم می کند و گزینه ای را بصورت Nearest Chache (نزدیکترین نقطه ویژه) در اختیار شما می گذارد.

 

پیدا کردن یک شهر

از آیکون شهرها Cities بر روی گزینه به منظور یافتن نام هر شهری را که در پایگاه اطلاعات نقشه وجود دارد، استفاده کنید.

 

روش پیداکردن یک شهر

1-   دکمه Find را فشار دهید تا منوی جستجو باز شود.

2-  آیکون Cities را انتخاب کرده، و با فشار دادن ENTER صفحه شهرها را باز کنید. این صفحه لیستی از شهرهای نزدیک به موقعیت شما را نشان می دهد.

3-  یک شهر را از لیست انتخاب و دکمه ENTER را فشار دهید تا صفحه اطلاعات مربوط به شهر انتخاب شده نمایان شود.

----------------------37----------------------

یا اگر شهری را که شما مدنظر دارید در لیست وجود ندارد، دکمه Menu را فشار داده و بخش جستجو را انتخاب کنید سپس دکمه ENTER را فشار دهید.

 

جستجو خروجی بزرگراه

شما می توانید بخش خروجی بزرگراهها را با استفاده از آیکون خروجیها در منوی جستجو پیدا کنید. تا بتوانید نزدیکترین خروجیها نسبت به محلی که در آن هستید را ببینید.

یافتن یک خروجی

1-   دکمه Find را فشار داده تا منوی جستجو ظاهر شود.

2-  آیکون Exit را انتخاب کرده و سپس بافشار دادن ENTER، صفحه خروجیها لیستی از نزدیکترین خروجیها به موقعیت فعلی شما را نمایان می کند.

3-  با استفاده از دکمه ROCKER یک خروجی را انتخاب و سپس گزینه ENTER را فشار دهید تا صفحه اطلاعات باز شود. این صفحه راجع به هر گونه سرویس دهی در نزدیکی هر خروجی اطلاعات زیادی را ارائه می دهد که شامل استراحتگاه، سوخت گیری و رستورانها و غیره می باشد. بعضی از این سرویس دهیها بر روی صفحه می تواند انتخاب شود و بصورت مجزا در صفحه اطلاعات نشان داده شود مانند سرویس دهی سوخت، مکانیک و سرویس دهی برای غذا و رستورانها.

-------------38------------------------------

4-  یکی از سرویسهای مورد نظرتان را انتخاب کرده و با فشار دادن ENTER صفحه اطلاعات مربوط به آن سرویس را باز نمایید.

5-   از میان دکمه های روی صفحه یکی از 3 دکمه save ذخیره، Map  نقشه، Go Toرا انتخاب کنید.

 

یافتن یک آدرس

1-   دکمه Find را فشار داده تا منوی جستجو ظاهر شود.

2-  آیکون Addresses را انتخاب کرده، و با فشار دادن ENTER صفحه آدرسها را باز کنید. اگر دستگاه موقعیت خود را شناسایی کرده باشد، در قسمت "وارد کردن محدوده" مملو از حوزه های فعلی موقعیتی که شما در آن قرار دارید می شود. شما مجبور نیستید که یک شهر را در بخش   مشخص کنید. در هر صورت باز هم شما می توانید برای اجتناب از مشاهده تمام آدرسهای موجود و مقایسه آنها نام شهر را انتخاب کنید.

در مورد مناطق اروپایی می توانید از کد پستی آنها برای پیدا کردن منطقه استفاده کنید.

3-   فیلد را انتخاب و سپس دکمه Enter را فشار دهید.

4-   با استفاده از صفحه کلید شماره خیابان را وارد کنید. وقتی کارتان به اتمام رسید گزینه " ok" را انتخاب و سپس دکمه ENTER را فشار دهید.

5-   فیلد را انتخاب کرده و گزینه Enter را فشار دهید.

------------------39------------------

لیست نام خیابانها باز می شود.

6-  با استفاده از صفحه کلید روی صفحه به اندازه کافی نام خیابان وارد کنید تا بتوانید به راحتی آنها را مقایسه کنید. وقتی کارتان به اتمام رسید"OK" را انتخاب کنید، و Enter را فشار دهید.

7-  آدرسی را که در نظر  دارید، انتخاب کرده و دکمه ENTER را فشار دهید تا صفحه اطلاعات آدرس مربوطه باز شود.

 

یافتن تقاطع

اگر شما نقشه ای با جزئیات بالا را در دستگاه خود وارد کرده باشید، توسط گزینه Intersection در منوی جستجو می توانید محل تقاطع خیابانها را بیابید. زمانی که شما نام یک شهر و نام دو خیابان را وارد کنید، تمام موارد مطابق با مشخصات وارد شده برای شما لیست خواهد شد.

جستجوی یک تقاطع

1-   دکمه Find را فشار داده تا منوی جستجو ظاهر شود.

2-   آیکون Intersections را انتخاب کرده، و با فشار دادن ENTER صفحه تقاطع را باز کنید.

3-  اگر دستگاه موقعیت خود را شناسایی کرده باشد، فیلد پر از حوزه های فعلی موقعیتی که شما درآن

---------40-----------------------------

 قرار دارید می شوید. شما مجبور نیستید که یک شهر را در فیلد مشخص کنید، دستگاه اطلاعات تمام شهرهای ناحیه ای را که شما در آن هستید را در پایگاه اطلاعات خود دارد. اما به منظور خلاصه کردن جستجو و صرف زمان کمتر می توانید نام شهر را در این قسمت وارد کنید.

4-   فیلد را انتخاب کرده و گزینه ENTER را فشار دهید.

5-  با استفاده از صفحه کلید نام خیابان را وارد کنید. وقتی کارتان به اتمام رسید گزینه"ok" را انتخاب کنید، دکمه ENTER را فشار دهید.

6-  با تکرار قسمتهای 4و 5 نام خیابان را در فیلد وارد کنید. وقتی این کار را انجام دادید، یک لیستی از موارد مشابه برای مقایسه در زیر آن مشاهده می شود.

7-   یک بخش داخلی را انتخاب و دکمه ENTER را فشار دهید تا صفحه مشخصات را باز کنید.

----------------------41-----------------

مشاهده یک جاده(Track) بر روی نقشه

در صفحه جاده ذخیره شده گزینه Map را انتخاب کرده و دکمه Enter را فشار دهید تا صفحه نقشه باز شود. یک نقشه جاده هایی را که در این بخش ذخیره شده است به شما نشان می دهد نقطه شروع و پایان برای هر کدام از این جاده ها مشخص شده است و اگر Waypoint هم بروی این جاده ها قرار دارد آن هم بطور واضح مشخص است. با استفاده از بخش محاسبه مساحی در صفحه اصلی می توانید مساحت جاده مورد نظر را هم اندازه گیری کنید.

-----------------------------49---------------------------

هدایت در یک مسیر ذخیره شده

1-   دوبار دکمه Menu را فشار دهید تا منوی اصلی باز شود.

2-   آیکون Routes را انتخاب کنید و با فشار دادن ENTER صفحه مسیرها را باز کنید.

3-   یک جاده ذخیره شده را انتخاب کرده و دکمه ENTER را فشار دهید تا صفحه مسیر باز شود.

4-   گزینه Navigate را انتخاب کنید و کلید ENTER را فشار دهید.—55---

5-   بلافاصله گزینه دنبال کردن مسیر Follow Road یا Off Road را انتخاب کنید.

6-   برای قطع هدایت دکمه Menu را فشار دهید، گزینه توقف هدایت Stop Navigation را فشار دهید.

وقتی در حال هدایت شدن در یک مسیر می باشید، یک پیام راهنمایی و یک گزینه مشاهده مسیر طی شده برای شما مشخص می شود تا از یکی از آنها استفاده کنید. استفاده از بخش دنبال کردن جاده ها Follow Roads در صفحه تنظیم مسیر باعث افزایش تعداد مکانهای بازگشت می شود.

اگر شما گزینه Off Road را انتخاب کردید می توانید فقط یک لیست از نقاط مسیر در حال استفاده داشته باشید.

 

مشاهده پیچ های مسیر فعال

1-  در صفحه مسیرها، یک مسیر ذخیره شده را انتخاب کنید و با فشار دادن کلید ENTER صفحه مربوط به مسیر انتخاب شده را باز کنید.

2-  گزینه هدایت را انتخاب کرده و با فشار دادن کلید ENTER شروع به هدایت و پیمایش کرده و مسیر را بر روی صفحه نقشه نمایش دهید.

3-  برای مشاهده پیچ و انحرافات روی مسیر، دکمه Page را فشار دهید تا صفحه مسیر مورد استفاده را باز کنید. اگر می خواهید پیچ یا انحراف به خصوصی را بر روی لیست ببینید، از کلید ROCKER برای انتخاب کردن آن استفاده کنید.

---------56------------

صفحه Turn Preview، متن راهنمایی مربوط به انحراف و یک فیلد کوچک در زیر صفحه را نشان می دهد. همچنین شماره مخصوص به این پیچ را نشان داده و تعداد پیچها و انحرافات موجود در مسیر را نیز اعلام می کند.

 

 

 

 

برای حرکت در میان این پیچها که در لیست مشخص شده است، از دکمه ROCKER و حرکت آن به بالا و پایین استفاده کنید. همچنین با فشار دادن کلید Quit از این صفحه خارج و به صفحه مسیر مورد استفاده برگردید. بعد از ایجاد یک مسیر می توانید از صفحه مسیر برای ویرایش آن استفاده کنید، نام مسیر را تغییر دهید، و نقاط مسیر را مرور کنید.

-------57-------------

تغییر دادن نام یک مسیر

1-   دو بار دکمه Menu را فشار دهید تا منوی اصلی باز شود.

2-   آیکون Routes مسیرها را انتخاب کنید و با فشار دادن دکمه ENTER صفحه مسیر ها را باز کنید.

3-   یک جاده ذخیره شده را انتخاب کرده و دکمه ENTER را فشار دهید.

4-  در بالای صفحه مسیر فیلد نام مسیر را انتخاب کنید، وکلید ENTER را فشار دهیدبا استفاده از کلید ROCKER صفحه کلید را به کار انداخته و نام مسیر را ویرایش کنید.

 

مرور بر نقاط مورد نظر در روی مسیر

1-   دوبار دکمه Menu را فشار دهید تا منوی اصلی باز شود.

2-   آیکون Routes مسیرها را انتخاب کنید و با فشار دادن ENTER صفحه مسیرها را باز کنید.

3-   یک جاده ذخیره شده را انتخاب کرده و دکمه ENTER را فشار دهید.

4-   یک نقطه را بر روی صفحه مسیر انتخاب کرده و با فشار دادن ENTER منوی گزینه ها را باز کنید.

5-  گزینه Review را انتخاب کرده و با فشار دادن کلید ENTER صفحه اطلاعات مربوط به مسیر را باز کنید.-----58----------------

6-   بخش ذخیره Save، نقشه Map، یا Goto را انتخاب کرده و کلید ENTER را فشار دهید.

 

پاک کردن مسیر

1-   دوبار دکمه Menu را فشار دهید تا منوی اصلی باز شود.

2-   آیکون Routes مسیرها را انتخاب کنید و با فشار دادن ENTER صفحه مسیر ها را باز کنید.

3-   دکمه Menu را فشار دهید تا منوی گزینه ها باز شود.

4-  گزینه پاک کردن تمامی مسیرها "Delete All Routes" را انتخاب کرده و با فشار دادن ENTER لیست مسیرهای ذخیره شده را پاک کنید. یک پیام تایید مشخص می شود که از شما می پرسد "آیا واقعا می خواهید تمامی مسیرها را پاک کنید؟ "Do you really want to delete all routes?" گزینه "Yes" را انتخاب کنید و کلید ENTER را فشار دهید.

 

تنظیم Off-Road (راهنمایی بدون استفاده از جاده) برای یک مسیر

1-   دوبار دکمه Menu را فشار دهید تا منوی اصلی باز شود.

2-   آیکون Route را انتخاب کنید و با فشار دادن ENTER صفحه مسیر ها را باز کنید.

3-   دکمه Menu را فشار دهید تا منوی گزینه ها باز شود.

4-   با انتخاب گزینه "Off Road Transition" و فشار دادن کلید ENTER صفحه مربوطه را باز کنید.

5-  فیلد عبور از کل جاده"Route Leg Transition" را انتخاب کرده و کلید ENTER را برای مشاهده لیست گزینه ها فشار دهید.------59---------

6-   روش استفاده را از دو حالت (معمول یا فاصله) انتخاب کنید تا بتوانید مسیر را به سمت نقطه بعدی هدایت کنید.

با انتخاب حالت فاصلهDistance یک شعاع مشخص وارد کرده که به محض رسیدن به فاصله مشخص دستگاه شما را به نقطه بعدی در روی مسیر راهنمایی می کند.

با انتخاب حالت معمولی Manual برای عبور و رسیدن به Waypoint بعدی در هر جا از مسیر استفاده می شود.

استفاده از تنظیمات صفحه مسیر

صفحه مسیر همه نقاط ذخیره شده در حافظه برای مسیر انتخاب شده را نشان می دهد. دکمه Menu را فشار دهید تا منوی تنظیمات صفحه مسیر باز شود.

·       پاک کردن همه موارد(Remove All)- تمامی Waypoints را از مسیر ذخیره شده پاک می کند.

·    معکوس کردن مسیر(Reverse Route)- می توان ترتیب نقاط مسیر را وارونه نمود.-------60---------------

·       برش ارتفاعی(Profile)- یک برش ارتفاعی از مسیر ایجاد می کنید.

·    کپی کردن یک مسیر (Copy Route)- ایجاد یک کپی از یک مسیر ذخیره شده با همان نام به همراه یک شماره.

·       پاک کردن مسیر(Delete Route)- مسیر ذخیره شده را پاک می کند.

·       تغییر فیلدهای اطلاعات (Change Data Fields)- با این گزینه می توان نوع مقدار دو فیلد را در پایین صفحه تغییر داد.

·    استفاده دوباره از پیش فرضها(Restore Defaults)- تنظیمات مسیر را با تنظیمات پیش فرض هماهنگ می کند.

 

صفحات اصلی MAIN PAGES

دستگاه GPSMAP60CSx  دارای 6 صفحه اصلی می باشد: صفحه ماهواره، صفحه کامپیوتر سفری، صفحه نقشه، صفحه قطب نما، صفحه ارتفاع سنج، و منوی اصلی . شما می توانید با فشار دادن دکمه صفحه PAGE در میان این صفحات حرکت کنید. صفحات دیگری نیز می تواند به منوی اصلی اضافه شود. یک صفحه مسیر در حال استفاده نیز در حین هدایت مشاهده می شود.

هر صفحه دارای یک منو از گزینه های مختلف می باشد، که شامل گزینه های تنظیم و عملکردهای مربوط به صفحه می باشد.----61----------------

 

برای مشاهده منوی بگزینه های مربوط به هر صفحه، دکمه Menu را فشار دهید.

------62-------------------

صفحه ماهواره

صفحه ماهواره موقعیت قرار گیری ماهواره ها، قدرت سیگنال ماهواره و موقعیت فعلی گیرنده در هنگام دریافت سیگنالها را نمایش می دهد.

 

+ نوشته شده توسط رضا در چهارشنبه 1392/05/09 و ساعت 17:18 |

 

 

حمایت های جمعی و سرپناه

 

سانحه:
(Emergency Phase) فاز اضطراری
(Relief Phase) فاز امداد

 

اهداف عملیات امداد و نجات

در عملیات امداد و نجات تمامی تلاشها و فعالیتها در راستای دو هدف اصلی شکل می گیرد :

•         الف –  مجموعه فعالیتهایی که منجر به نجات جان و سلامت انسانها(Life - saving) می گردد.

•         ب- –  مجموعه فعالیتهایی که منجر به حفظ و تداوم حیات انسانها (Life - Sustaining)می گردد.

پاسخگویی چیست؟

•         " یک توافق همگانی وجود دارد درمورد اینکه پاسخگویی سوانح چه چیزی را در بر می گیرد ، با هر گونه تعریفی  [ پاسخگویی به سوانح] در بر دارنده تصمیمات و فعالیت هایی است در جهت محدود ساختن صدمات و جراحات ، از دست رفتن حیات ، خسارت به دارایی ها  ومحیط زیست ناشی از یک مخاطره شناخته شده." (4)

پاسخگویی در فاز اضطراری

" سه گونه فعالیت های پاسخگویی نجات زندگی  عبارتند از:

•         الف- جستجو ونجات (Search and Rescue.SAR)

•         ب- درمان های پزشکی کمک های اولیه (First Aid Medical Treatment)

•         ج- تخلیه(Evacuation)          (4)

پاسخگویی در فاز امداد

•         الف: مراقبت های جمعی(Mass Care):

                  - آب

                  - غذا

                  - سرپناه

                  - خدمات بهداشتی و درمانی اولیه

ب- بازتوانی اولیه (ٍEarly Recovery)

امداد

پس از جستجو ونجات ، اقدامات امدادي(Relief) در الويت پاسخگويي قرار دارد ،نياز هاي قربانيان در اين بخش بر اساس نوع ،شدت،زمان  ومكان سانحه مي تواند گوناگون و الويت هاي آن متفاوت باشد ، ولي در بيشتر سوانح كه در آن آسيب به دارايي ها و اموال مردم وخسارت به منابع و شريان هاي حياتي وجود دارد، تامين نياز هاي حياتي و آنچه كه مراقبت هاي جمعي(Mass Care) نام دارد اغلب در اوالويت هاي نخست جاي مي گيرد.

"امداد یک عبارتی است که بطورعام در مدیریت سوانح بین المللی مورد استفاده قرار می گیرد، وجزئی از پاسخگویی است."  (4)

بهتر آن است که امداد و امداد رسانی را پاسخ به پیامدهای سانحه بنامیم، اما پیامد های سانحه کدام است:

•         پيامدهاي احتمالي سوانح:

•         مرگ و مير

•         جراحات شديد

•         شيوع بيماري

•         كمبود مواد غذايي

•         آوارگي گروهي

•         "سلسله مراتب نيازها :در تمام پاسخگويي ها  به سوانح سلسله مراتبي از نياز ها- الويت وظايفي كه ضروري است  جايگزين شود-  وجود دارد.ارزيابي نيازها  بايستي بطور روشن متمركز گردد بر روي اين نيازها به ترتيب الويت:

•         - نخست  فراهم آوردن نيازهاي اصلي حمايت از حيات(basic life support) : آب آشاميدني و بهداشت،غذاي مناسب،كمك هاي پزشكي مقتضي،سرپناه (مسكن و پوشاك كامل) و سوخت(براي پخت وپز و گرما)

•         - دوم محافظت از قربانيان سانحه در برابرخشونت فيزيكي وتجاوز و تعرض ، بويژه  در سوانحي که پناهندگان وآوارگان داخلی در آن درگیرند.

•         - سوم شناسايي استرس هاي (تنش هاي) روانشناختي و اجتماعي ناشي از سانحه، تامين كردن حمايت هاي روانشناختي و اجتماعي براي قربانيان."  (6)

•         "  تهیه و تدارک آب ، غذا و سرپناه (یا مراقبت های جمعی ) :

•         الف- مراقبت های جمعی (Mass Care) یکی از بغرنج ترین  فعالیت های  مدیریت وضعیت های اضطراری است.

•          ب- فعالیت های مراقبت جمعی  کوشش دارد برای شناسایی مستقیم نیاز های پشتیبانی کننده حیاتی انسانی بنام تغذیه ، تامین آب ، و محافظت فیزیکی از عوامل محیطی.

•         ج- پس از ضربه سوانح ، خانه های مردم ممکن است تخریب شده یا  غیر قابل سکونت شود.

•         مسیر های حمل ونقل  و ارتباطات  بطور کامل قطع شده شود ، و سراسر منطقه  ممکن است  بطور کامل دچار محدودیت شود. "     (6)

امداد بشر دوستانه (Humanitarian Relief):

•         -آب نوشيدنی کافی

•         -بهداشت

•         -مراقبت های اولیه پزشکی

•         -غذای کافی

•         -محافظت در برابر خشونت و آزار و اذیت (1)

 

سرپناه

•         سرپناه یا پناهگاه چیست؟

•         فرهنگستان زبان و ادب فارسي جمهوري اسلامي ايران در بخش واژگان نظامي معادل سرپناه را براي واژه shelter بكار برده است.

با همه این تعاريف سرپناه تنها یک مکان دارای سقف نیست. "سرپناه بيش از یک سقف است و این به آن معناست که از بهداشت، امنیت، حریم خصوصی و شان و کرامت در اردوگاه مسکونی اطمینان یابیم". (10)

 

سرپناه اضطراری نقش‌های مهم و گوناگونی دارد از جمله:

•         1- محافظت در برابر سرما، گرما، باد و باران و غيره

•         2- حفظ و نگهداری اموال و اثاثيه

•         3- ثبت و حفظ حدود خانه (مالكيت و حق تصرف)

•         7-‍‌ايجاد تمركز و جلوگيری از مهاجرت

•         4-‍‌ايجاد مبدأ اوليه برای انجام عمليات بعدی (درآوردن اموال از زير آوار، بازسازی و ...)

•         5-‍‌ايجاد و تأمين امنيت عاطفی بين اعضای خانواده و محيط

•         6- تعيين نشانی مشخص برای دريافت خدمات امدادی و پزشكی و ...

•         در اسکان آوارگان ناشی از سوانح، سه شیوه کلی زیر را می‌توان پیش گرفت.

•         اسکان افراد بصورت پراکنده

•         اسکان افراد در کمپ

•         اسکان انبوه افراد در اماکن عمومی

 

 

آوارگان

•         1- افراد آواره داخلی                                                                                            

•         2- افراد آواره خارجی

•         3-  پناهندگان

•         - - Internally displaced persons ,IDPs 

•         - Externally displaced persons ,EDPs

•         - Refugees

 

 

" مزایای سرپناه برای هر انسانی شامل موارد زیر است:

•         الف- محافظت فرد در برابر مخاطرات طبیعی و  محیطی (سرما، گرما، و ....)

•         ب- محافظت در برابر ناامنی

•         ج- محافظت در برابر آسیب به رفاه و آسایش روانی

در زیر به سیاست‌های سایر سازمان‌های امدادی در قبال اسکان آوارگان اشاره شده است:

•          الف- پزشکان بدون مرز:

•         توصیه‌های اساسی:

•         3/5 متر مربع سرپناه برای هر نفر

•         ساخت و ساز توسط خود آوارگان انجام شود.

•         از مواد اولیه محلی استفاده شود.

•         اگر امکان دارد هر خانواده یک سرپناه مجزا داشته باشد.

•         از واحد‌های پیش ساخته اجتناب شود.

•         اهداف:

•         حفاظت در مقابل عناصر [محیطی] و ناقلین

•         مسکن کافی و فضای مناسب برای خانواده‌ها

•         بازگرداندن آرامش و امنیت

•         چادر و وسایل گرم کننده (هیتر) برای آب و هوای زمستانی (سرد) " (3)

ب-کمیساریای عالی پناهندگان:

•         توصیه‌های اساسی:

•         30 -45 متر مربع فضای اردوگاهی برای هر نفر

•         حداکثر جمعیت کمپ (اردوگاه)20،000 نفر

•         5/3 متر مربع فضای سرپوشیده برای هر نفر در مناطق گرمسیری

•         5/4 -5 متر مربع فضای سرپوشیده برای هر نفر در مناطق سرد یا مناطق شهری

•         سه روش از پیش تعیین شده برای تأمین نیاز افراد به سرپناه:

•         اسکان به صورت پراکنده

•         کمپ

•         اسکان انبوه در اماکن عمومی (3)

•         ج- پروژه اسفیر:

•         " سه متن از پیش نوشته شده برای اسکان:

•         1- آوارگان در منزل خود اسکان یابند.

•         2- آوارگان در منازل جامعه‌ای که به آن وارد شده‌‍‌اند ساکن شوند.

•         3- آوارگان به صورت خوشه‌ای اسکان یابند ." (3)

•          

•          

کارشناسان امداد برای اسکان در مراحل گوناگون تقسیم‌بندی زیر را به کار می‌برند:

•         سرپناه اضطراری

•         سرپناه موقت

•         سرپناه دائم

مراحل تامین سرپناه

•         مرحله اول: تأمين سرپناه اضطراری

•         مرحله دوم: تأمين سرپناه موقت

•         مرحله سوم: تأمين سرپناه دائمی

نکات مهمی که در ایجاد اردوگاه  اضطراری باید مورد توجه قرار گیرد به‌شرح زیر است:

•         1- انتخاب محل و مکان مناسب

•         2-مسطح‌نمودن، خیابان‌بندی و نصب چادرهای اسکان یا پیش‌ساخته‌ها

•         3- تسهیلات ضروری در اردوگاه

•         4- تأسیسات در اردوگاه

•         5- تشکیلات اردوگاه

•         6- مسائل و مشکلات اردوگاه

حداقل انتظارات آوارگان از برپایی اردوگاه به شرح زير است:

•         تأمین و هدایت آب آشامیدنی توسط لوله انتقال آب به مركز اردوگاه.

•         در اردوگاه‌هاي موقت حداقل مصرف آب 15-20 ليتر نفر در روز بوده و بايد تأمين گردد.

•         نصب توالت و حمام متناسب با تعداد افراد اسكان داده شده در اردوگاه (حداقل براي هر 35 نفر يك توالت و براي هر100 نفر 2/2 متر مربع (‌حداقل يك دوش)

•         جهت نظافت و شستشو براي هر 50 نفر يك سكوي دو طرفه شيردار به طول 3 متر قرار داده شود. (فاصله هر دو شير 75 سانتيمتر باشد) 

•         در طراحي اردوگاه ميزان مساحت لازم براي هر نفر حدود 35 متر مربع محاسبه گردد.

•         ايجاد امنيت اردوگاه از مسائل مهم و اساسي يك اردوگاه مي‌باشد.

•         تمام چادرها نسبت به مركز اردوگاه بايد شماره‌گذاري گردد.

•          

مشکلات اردوگاه

•         بازماندگان را به آواره تبديل مي‌كند

•         توان خانواده را در نجات اموال و بيرون‌كشيدن مصالح ساختماني بر جاي مانده كم مي‌كند.

•         بعضاً  نياز  غيرطبيعي به سر پناه موقت پديد مي‌آورد. (براي وسايل و اثاثيه خود به سر پناه نياز دارند)

•         امكان كمك مردم مناطق مجاور را به بازماندگان كاهش مي‌دهد.

•          موجب تأخير در بازسازي مي‌شود.

•         با‍‌ ايجاد فشارهاي روحي تازه مانند جدايي افراد خانواده و زندگي در محيطي ناآشنا مي‌گردد.

•         التيام رواني بازماندگان را به تعويق مي‌اندازد.

 

 

 

 

 

                                                 

+ نوشته شده توسط رضا در یکشنبه 1392/05/06 و ساعت 11:12 |

 

بكارگيري پرتو فرابنفش در فرايند پالايش آب و تصفيه فاضلاب روشي شناخته شده براي جايگزيني مواد شيميايي گندزدا از قبيل كلر ميباشد. پرتو فرابنفش عمل ضد عفوني  را به طور موثر و بدون توليد تركيبات مشكل زاي جانبي ناشي از گندزداهاي شيميايي از قبيل كلر انجام ميدهد.

بكارگيري پرتو فرابنفش در فرايند پالايش آب و تصفيه فاضلاب روشي شناخته شده براي جايگزيني مواد شيميايي گندزدا از قبيل كلر ميباشد. پرتو فرابنفش عمل ضد عفوني  را به طور موثر و بدون توليد تركيبات مشكل زاي جانبي ناشي از گندزداهاي شيميايي از قبيل كلر انجام ميدهد.

مناسب ترين زمان براي بازبيني استراتژي كلي فرايند گندزدايي در تصفيه خانه ها و شبكه توزيع آب شهري، زمان نوسازي تاسيسات موجود تصفيه آب آشاميدني و يا در خلال طراحي تاسيسات جديد مي باشد. گندزدايي مقدماتي و ثانويه شبكه توزيع آب‌‌،‌‌ هر دو بايستي در قالب يك استراتژي كلي گندزدايي گنجانده شوند. در اين مقاله مقايسه اي بين گندزداهاي شيميايي وUV  به عمل آمده و تاثيرات انتخاب هر يك تشريح گرديده است.

پردازش يك استراتژي موفق  گندزدايي نيازمند درك يكپارچه كليه عوامل زير است‌ :

     1.       هدف از گندزدايي و ميزان مجاز ميكروب باقيمانده پس از ضدعفوني

      2.        بيولوژي مرتبط با فرايند تصفيه آب و شبكه توزيع

      3.        تاثير عملكرد واحد گندزدايي مقدماتي و كيفيت آب بر روي عملكرد سيستم گندزدايي ثانويه

      4.        ملاحظات مكانيسمي، مقايسه محاسن و معايب و انتخاب محل براي استقرار سيستم گندزدا

  

1) ضرورت بررسي استراتژي هاي جديد براي گندزدايي

گندزدايي آب يك وسيله شناخته شده براي حفاظت جوامع از ميكرواورگانيزم هاي بيماري زاي آبزي به شمار مي رود. با اين وجود، در حال حاضر حتي در جوامع پيشرفته نيز استراتژيهاي  گندزدايي كامل نيستند. در خلال سالهاي 1988-1981 تعداد 248مورد شيوع بيماريهاي ناشي از آب آشاميدني در ايالات متحده آمريكا گزارش شده است. 45% موارد آلودگي در سيستم هاي تامين آب شهري، 34% در سيستم هاي تامين آب برون شهري، 11% در منابع تامين آب خصوصي و 10%  در آب تسهيلات ورزشي- تفريحي مشاهده شده اند[2].  

44% از بيماريهاي شايع شده توسط پاتوژنهاي موجود در آب مربوط به استفاده از آبهاي زيرزميني آلوده، 26% مربوط به استفاده از آبهاي سطحي آلوده و 13%  مربوط به آلودگي شبكه توزيع از محل اتصالات ويا هنگام تعميرات بوده است.

 با وجود اينكه گندزدايي شيميايي بوسيله كلر روشي كاملا عموميت يافته به شمار    مي رود، با توجه به تجربيات علمي فزاينده در مورد مصون شدن ميكروبها در مقابل گندزداهاي شيميايي و بالا رفتن آگاهي وحساسيت مردم در مورد سلامتي، ايمني، هزينه ومحيط زيست، نياز به يافتن فرايندهاي پيشرفته تصفيه آب با بكارگيري روش هاي گندزدايي غيرشيميايي و حذف كامل گندزداهاي شيميايي ماندگار ازشبكه هاي توزيع بيش از پيش ضروري گرديده است.

 

  2)  گند زدايي با UV

گندزدايي با UV به عنوان يك روش مطمئن براي  جايگزيني مواد شيميايي  بطور روزافزون بكارمي رود. دستگاه هاي UV مي توانند براي دامنه وسيعي از كاربردها طراحي شوند. با در نظر گرفتن كيفيت آب و هدف از گندزدايي،  پرتو فرابنفش با موفقيت كامل براي طيف وسيع كاربردي زير مورد استفاده قرار گرفته است:

      1.         آب شرب ( شهرها، شهرك ها، برج ها، كارخانجات، منازل و غيره ) از منابع آب سطحي و يا زيرزميني

      2.       آبهاي فرايندي و توليدي صنعتي شامل :

           الف) صنايع غذايي، نوشابه سازي و آبمعدني

             ب) آبهاي سيستم هاي خنك كننده و تهويه مطبوع

             ج ) تاسيسات پرورش ماهي و ميگو، و غيره

     3.         فاضلاب هاي شهري، پس از تصفيه مرحله دوم  يا سوم (بازيافت)

دلايل اصلي انتخاب گندزدايي به روش UV عبارتند از:

    -  تاثير گذاري (در مقايسه با كلر، UV مي تواند با دوز مصرف نسبتا پاييني  طيف وسيعي از ميكروبها، باكتري ها ويروسها را نابود كند.)

    -  حداقل ريسك براي سلامتي ( تركيبات جانبي بسيار كم و قابل اغماض است.)

    -  به جا نگذاشتن باقيمانده كه با مواد آلي موجود در آب ايجاد واكنش نموده و در نتيجه رنگ، عطر و طعم درمحصولات غذايي را تغيير دهد.)

    -  ايمني مصرف كنندگان، مسئولان و جامعه (عدم حمل و نگهداري و كار با مواد شيميايي سمي)   

    -  سادگي و هزينه پايين در كاربري و نگهداري (دستگاههاي   UV نسبت به دستگاههاي مولد اوزن و دي اكسيد كلر از پيچيدگي بسيار كمتري بر خوردارند.) 

    - عدم نياز به مخازن بزرگ تماس (ضد عفوني با UV در ظرف چند ثانيه كامل مي شود در حاليكه ساير روشهاي گندزدايي به 10 تا 60 دقيقه زمان نياز دارند)

    -  هزينه پايين سرمايه گذاري دستگاههاي UV (در طراحي تاسيسات جديد، ضدعفوني با UV كمترين هزينه سرمايه گذاري را دارد.‌)

 

 

3) گندزدايي آبهاي سطحي

نور UV در دوز متعارف با مولكولها واكنش شيميايي نشان نميدهد. درحاليكه مواد گندزداي شيميايي با اكسيداسيون بعضي ملكولها بستر تغذيه منا سبي براي رشد ميكروبي ايجاد ميكنند. مقدار پرتو UV مورد استفاده در گندزدايي، در مقايسه با مقداري كه در تكنيكهاي پيشرفته اكسيداسيون با UV  بكار ميرود، بسيار پايين است. از اين رو ميتوان ميزان دوز UV را بدون اينكه منجر به جذب UV در آب شود تا ميزان زيادي  بالا برد. عدم حساسيت مواد شيميايي آب نسبت به تغييرات دوز UV مزيت اين شيوه بخصوص در گندزدايي آبهاي سطحي مي باشد. زيرا به خاطر كيفيت پايين اين آبها در مقايسه با آبهاي زيرزميني معمولا گندزدايي بيشتري لازم است.

كلر در دوز  بالا مي تواند كيست هاي ژيارديا را ازبين ببرد ولي بروي كريپتوسپوريديوم، حتي در دوزهاي بالا، تاثير نمي گذارد. پروتوزوا در آبهاي سطحي بيشتر يافت مي شود و براي از بين بردن آن به مقادير بيشتري از گندزداهاي شيميايي نياز است كه مجددا به تشكيل تركيبات جانبي مضر بيشتري مي انجامد.

مواردي كه وجود كيستهاي پروتوزوا خطر شناخته شده ويا بالقوه باشد، عملي ترين   راه حل مقابله با آن استفاده از فيلتر مناسب در تصفيه خانه هاي شهري و منازل است. يك سيستم خانگي مناسب ميتواند شامل يك پيش فيلتر براي خارج كردن رسوبات و ذرات درشت تر، يك فيلتر با منفذ هاي 5 ميكرون مطلق براي خارج كردن ژيارديا، و در نهايت يك فيلتر با منفذهاي 3 ميكرون مطلق براي خارج كردن كريپتوسپوريديوم باشد. اگر فيلترها پس از تعويض و قبل از دورانداخته شدن به مدت طولاني در داخل مواد سفيد كننده قرار گيرند، پروتوزوا درگير در منافذ فيلتر از بين ميرود. در تصفيه خانه هاي شهري، عموما فيلترهاي شني و يا  چند لايه بكار ميرود. همچنين مي توان از روش هاي نوين تصفيه با سيستم ازن زني استفاده نمود. در اين صورت بايد مواد آلي تجزيه شده توسط ازن پس از ازن زني بوسيله فيلتر فعال بيولوژيكي ويا كربن فعال جذب شده و سپس باكتريهاي حاصل از اين فرايند بيولوژيك نابود شوند.UV براي گندزدايي نهايي اين سيستم بسيار مناسب مي باشد.

 

4)  مقايسه روش هاي ضدعفوني

پرتو فرابنفش هيچگونه باقيمانده ضد عفوني كننده وارد شبكه توزيع نميكند همين مساله اين  تصور اشتباه را ايجاد كرده كه هرگاه امكان شكل گيري لايه هاي زيستي وجود دارد، بايد به جاي اشعه ماوراء بنفش از كلر استفاده شود. (به عنوان مثال بر روي سطوح دستگاهها و يا در داخل لوله هاي خطوط توزيع)

اكنون از مدارك علمي انتشار يافته كاملا روشن است كه اگر آب حاوي مواد غذايي براي رشد ميكروبي باشد (بخصوص كربن آلي قابل جذب AOC ) وجود كلر آزاد باقيمانده به مقدار 1 PPM در خطوط توزيع شهري به هيچ وجه تضمين كننده اين مسئله نيست كه لايه هاي زيستي در سطوح لوله شكل نگيرند ودر نتيجه كاليفرم مدفوعي در شيرهاي مصرف آب ديده نشود[5].

در واقع كلر ماده اي بسيار فعال و واكنشي است: واكنش با مولكول ها و ميكروبهاي واقع در سطح خارجي بيوفيلم ها كلر باقيمانده را بسرعت مصرف مينمايد. نتيجتا، كلر نمي تواند در عمق بيوفيلم نفوذ كرده و فعاليت ميكروبهاي موجود در سطوح عميق تر را از بين ببرد.

 كلرآمين بدليل آنكه نسبت به كلر واكنش كند تري از خود نشان ميدهد در از بين بردن بيوفيلم ها و كنترل ميكروبي در خطوط توزيع بهتر عمل ميكند[4].

از آنجاييكه كلرامين براي ضد عفوني اوليه بخصوص در دوزهاي متعارف مناسب نمي باشد و بعضي از ويروسها نسبت به آن مقاوم مي باشند، يك استراتژي مطلوب جهت ضد عفوني ميتواند استفاده از اشعه ماوراي بنفش به عنوان گندزداي اوليه و سپس استفاده از كلرامين با تاثير ضد عفوني ماندگار ثانويه جهت جلوگيري از رشد ميكروبي در محيط هاي حاوي AOC در خطوط توزيع باشد.

با اين وجود اين روش يك مشكل اساسي دارد: اگرچه كلرامين، نسبت به كلر آزاد، تري هالومتانهاي بمراتب كمتري توليد ميكند ولي باعث ايجاد مولكولهاي پيچيده تر و سنگين تري ميگردد. با توجه به اين مطلب اين روش را ميتوان “دومين بهترين استراتژي ضد عفوني آب” محسوب كرد.

 

5) بهترين استراتژي ضدعفوني

بهترين استراتژي ضد عفوني روشي است كه هيچ نوع تركيبات آلي جانبي ايجاد نكند و با كارايي بالا باكتريها و ويروسها را از بين برده و پرتوزوا را تصفيه نمايد و همچنين به مواد شيميايي باقيمانده در خطوط توزيع شبكه نياز نداشته باشد.

هيچ شيوه ضد عفوني به تنهايي نميتواند كليه اين اهداف را برآورده نمايد ليكن طراحي فرايندي كه اجزاء آن در كنار يكديگر موفق به دستيابي به اين اهداف گردند امكان پذير است[1]. يك چنين فرايندي شامل اجزاء زير ميباشد:

 1.                پيش تصفيه آب بانضمام حذف ذرات آلي تا حد دستيابي به كيفيت مطلوب توسط فيلتراسيون

 2.                حذف مواد محلول آلي غذايي توسط فيلترهاي بيولوژيكي فعال، شني وكربن فعال

 3.     ضد عفوني با دوز صحيح توسط  UV بمنظور از بين بردن باكتريها و ويروسهايي كه از فيلتر ها عبور ميكنند

4.     انتقال آب پالايش شده به شبكه توزيع مجهز به سيستم تعمير و نگهداري  بدون استفاده از مواد شيميايي باقيمانده[6]

اين شيوه اي است كه امروزه در اروپا بكار ميرود و سيستمي است كه از طرف بعضي محافل تخصصي بعنوان روند تكاملي در تصفيه آب شناخته شده است.

امروزه در بعضي شهر هاي بزرگ اروپا و برخي شهر هاي كوچك در ايالات متحده از هيچ نوع  ماده ضد عفوني كننده باقيمانده در آبهاي آشاميدني استفاده نمي كنند.  

كيفيت آب در اين شهر ها بسيار خوب است و شمارش ميكروبي پايين تر از حد مجاز ميباشد (به عنوان مثال كمتر از 500 كلني در هر ميلي ليتر)

 

6)  نحوه عملكرد UV

اصول گندزدايي با پرتو فرابنفش در مقالات متعددي منتشر شده است. بطور خلاصه ميتوان گفت كه لامپهاي كم فشار جيوه اي با راندمان بالا و يا لامپ هاي پر فشار جيوه اي با راندمان كم تر  ولي  شدت تابش بيشتر ، در اسيد نوكلئيك (مولكولهاي حاوي اطلاعات ژنتيكي) ميكروبها تغييرات فتو شيميايي ايجاد ميكند. اين تغييرات مانع تكثير سلولي و توليد مثل آنها ميگردد. مقدار تخريب ايجاد شده توسط پرتو فرابنفش و در نتيجه ميزان تاثير فرايند ضد عفوني با شدت نور و مدت زمان مجاورت با تابش متناسب ميباشد. از اين نظر، دوزUV  برابر است با حاصل ضرب مقدار متوسط شدت تابش پرتو UV در طول موج 254 نانومتر در داخل محفظه دستگاه UV (بر حسب mW/cm2 ) در مدت زمان عبور آب از داخل دستگاه ( بر حسب ثانيه). دوز UV بر اساس ژول برمتر مربع ( J/m2) و يا ميلي وات ثانيه بر سانتيمتر مربع  (mW.s/cm2)محاسبه ميشود. دوز متداول پرتو افشاني UV براي ضد عفوني آب شرب بر اساس كيفيت آب و هدف ضد عفوني مورد نظر بين 400 و 1200 ژول بر متر مربع (40 تا 120 ميلي وات ثانيه بر سانتيمتر مربع)  قرار دارد.

 

7) عوامل موثر در تعيين دوز UV

بكارگيري موثر لامپ هاي UV براي كاربرد هاي مختلف شامل ضدعفوني آب آشاميدني، آب فرايندي و فاضلاب، نياز به آگاهي از عوامل تعيين كننده دوز UV دارد. اين عوامل شامل موارد زير ميباشند:

1.            ميزان آلودگي ميكروبي آب ورودي

2. فرايند تصفيه قبل از ضد عفوني با UV. فرايند تصفيه در مورد عوامل كيفي آب مانند مقدار و اندازه مواد جامد، كدورت، شفافيت براي نور UV و غيره و همچنين مشخصات ميكربي آب عامل تعيين كننده ميباشد.

3. قوانين و استانداردهاي  تعيين كننده ميزان مجاز ميكروب باقيمانده پس از ضد عفوني بر حسب مورد كاربرد.

4.       عوامل بيولوژيكي مربوط به حساسيت ميكروبها در مقابل نور UV

5.       عوامل فيزيكي:

1-5-  عوامل تعيين كننده شدت تابش متوسط UV در داخل دستگاه :

-  طراحي محفظه دستگاه

-  قدرت و تعداد لامپها

-  شفافيت آب در طول موج UV 

2-5- حصول اطمينان از اينكه شدت تابش متوسط UV در داخل دستگاه به ميكروبهاي داخل آب رسيده است يا خير : 

- وضعيت استقرار ميكروبها (شناور بصورت آزاد و يا داخل ذرات معلق، طيف اندازه ذرات معلق و تركيب ذرات)

-   نحوه رفتار هيدروليكي مايع در هنگام عبور از داخل محفظه UV و ميزان تلاطم

 

+ نوشته شده توسط رضا در یکشنبه 1389/09/07 و ساعت 12:22 |
استخرشنا

معيارهاي بهداشتي که براي استخرهاي شنا تدوين گرديده است توجه شود بطوريکه اين معيار بر حسب درجه اهميت به قرار زير مي باشند :

۱ - صافي و شفافيت آب استخر : در تمامي مدتي که از استخر استفاده مي شود آب آن بايد صاف ، زلال و شفاف باشد بطوريکه بتوان يک صفحه سياه به قطر ۱۵ سانتي متر را در زمينه سفيد کف استخر در نقطه عميق و به فاصله ۹ متر از هر طرف به وضوح رويت نمود لذا براي تصفيه و شفافيت آب مي توان از تجهيزات جديد صافي و فيلترهاي شني استفاده کرد .

۲ - درجه حرارت : درجه حرارت آب استخر نبايد بيش از ۲۵ درجه سانتيگراد باشد همچنين درصد حرارت هواي اطراف استخر نيز نبايد بيش از ۵ درجه سانتي گراد گرمتر و يا يک درجه سانتي گراد سردتر از آب استخر باشد .

۳ - کلر آزاد و باقيمانده : آب استخر بايد به دفعات مورد آزمايش براي تعيين کلر آزاد باقيمانده قرار گيرد و نمونه ها بايستي از قسمت کم عمق و عميق استخر برداشته شود و ميزان کلر آزاد باقيمانده در آن بايد بين ۶/۰  تا يک ميليگرم در ليتر باشد . ( کلر براي گندزدايي به اين منظور بکار مي رود که خاصيت ابقايي دارد ) .

۴- ميزان کلي فرم : ميزان کلي فرم موجود در آب استخر نبايد از حد استاندارد بيشتر باشد .

( به منظور آزمايش ميکروبي آب استخر بايستي نمونه برداشت و تيوسولفات سديم افزود تا کلر موجود در آب هنگام حمل به آزمايشگاه ميکروبها را از بين نبرد .

 

بيماريهاي منتشره توسط آب استخر

استخر شنا محل بسيار مناسبي براي انتقال بيماريهاي پوستي و عفوني مي باشد واين بيماريها شناخته شده و هيچگونه شکي در انتقال اين گونه بيماريها توسط شناگران در اين آبها نمي باشد چرا که در يک مدت محدودي تعداد زيادي افراد همزمان از آن شناگاه استفاده مي کنند و استفاده از استخرهاي شنا هميشه با مسائل و خطرات بهداشتي همراه بوده است . چنانچه اگر آب استخرها در موقع تهيه هم سالم باشند ورود مقدار کمي باکتريهاي پاتوژن توسط شناگران احتمال بزرگتر خطر عفونت را دارد . لذا امراضي که بوسيله آب آلوده استخرها امکان انتقال به شناگران ديگر را پيدا مي کنند عبارتند از :

۱ - بيماريهاي دستگاه هاضمه : بيماريهاي دستگاه هاضمه مانند حصبه ، اسهال ، وبا و شبه حصبه مي باشد . ميکروبهاي مولد بيماريهاي دستگاه گوارش قدرت بيشتري براي زنده ماندن در آب استخر را دارند لذا بزرگترين خطر موقعي بوجود مي آيد که بيماريهاي عفوني روده اي بين مردم وجود داشته باشد و امکان آلوده شدن افراد سالم وقتي بيشتر مي شود که استخر شلوغ باشد .

۲- بيماريهاي چشم و گوش و حلق و بيني ، بعضي از باکتريهاي خطرناکي که در دستگاه تنفس توليد بيماري خطرناکي می کنند ضعيف هستند و چون آب محيط مناسبي براي زندگي آنها نيست زود از بين مي روند مع الوصف بيماريهاي مربوط به گلودرد چرکي ،‌ ورم ملتحمه از متداولترين امراض بين شناگران مي باشد .

لذاعدم توجه به درجه حرارت آب استخر و محيط اطراف آن و عدم وجود کلر آزاد در آب استخر شرايط را براي رشد و تکثير اينگونه باکتريها و نهايتاً اين بيماري فراهم مي سازد .

۳- بيماريهاي جلدي و پوستي : بيماري هايي که بيش از ساير امراض در استخرهاي شنا و شناگاهها وجود داشته و شناگران را تهديد مي نمايد عفونت هاي پوستي و بيماريهاي قارچي مانند کچلي ، زرد زخم ، خارش در انگشتان پاي شناگران مي باشد .

۴ - بيماريهاي انگلي :  يکي از مهمترين بيماري انگلي بيماريهاي خوني مانند شيستوزمازيس است . در مناطق گرمسير چنانچه استخر با آب رودخانه اي پر شود که عامل اين بيماري در آن وجود داشته باشد مي تواند افراد سالمي را که در چنين آبهايي شنا مي کنند آلوده نمايد .

 

اقدامات بهداشتي جهت پيشگيري از آلودگي

به منظور پيشگيري از انتشار آلودگي هاي مختلف ميکروبي و انگلي حاصل از انتقال بيماري شناگران به آب استخرها بايستي اقدامات بهداشتي زير را انجام داد :

۱- آب استخر بطور مرتب تصفيه و گندزدايي گردد .

۲- از پذيرش مراجعان بيش از حد ظرفيت استخر جلوگيري بعمل آيد .

۳- حوضچه اطراف استخر ،‌ محل هاي رخت کني و دوشها بطور مرتب نظافت و ضدعفوني گردد .

۴- حوضچه کوچکي براي ضد عفوني کردن شناگران قبل از ورود به استخر به منظور مبارزه با بيماريهاي خارش انگشتان پاي شناگران احداث گردد .

۵ - هر فرد شناگر از مايو ، کلاه شنا ،‌حوله ، دمپائي مجزا و مخصوص به خود استفاده نمايد و از استفاده از وسايل مزبور بطور مشترک جلوگيري گردد .

۶- شناگران قبل از ورود به استخر از نظر سرماخوردگي ، جوش ،  بثورات پوست ، التهاب چشم ها و يا هر عفونت ديگري که در اثر آن احتمال آلودگي آب و نهايتاً ساير شناگران را سبب مي شود معاينه ظاهري گرديده و در صورت داشتن مورد از ورود آنها به استخر جلوگيري به عمل آيد .

۷ - کيفيت فيزيکي و باکتريولوژيکي آب استخر در تمام مدت مورد آزمايش قرار گيرد .

۸ - براي بازديد کننده ورود و خروجي جدا تعبيه گردد .

۹ - درجه حرارت مناسب براي آب ساتخر رعايت شود .

۱۰- شناگران قبل از ورود به استخر دوش گرفته بعد از خروج از استخر نيز بدن خود را خوب شستشو نمايند .

 

رعايت نکات و مقررات بهداشتي توسط شناگران

به منظور پيشگيري از بيماريها ضرورت دارد که شناگران به دستورات و نکات بهداشتي زير عمل نمايند :

۱- شناگران موظف هستند قبل از ورود به استخر با آبگرم و صابون بدن خود را بشونيد همچنين بعد از استفاده از آب استخر همين عمل را انجام دهند تا از آلودگي هاي احتمالي پيشگيري به عمل آيد .

۲- قبل از ورود به استخر حتماً پاهاي خود را در حوضچه ضدعفوني به مدت يک دقيقه قرار دهند .

۳- از بردن مواد غذايي ، ظروف مخصوصاً شيشه به محوطه استخر خودداري نمايند .

۴ - از ورود به استخري که کاملاً پر آب نيست و يا نجات غريق در محوطه نيست خودداري نمايند .

۵- شناگران قبل از ورود به استخر حتماً نسبت به تخليه مثانه خود اقدام نمايند .

۶- هر شناگر بايد داراي وسايل شناي اختصاصي و تميز باشد ( مايو ، کلاه ، حوله ، دمپائی ) و از آنها استفاده نمايد .

 

پيشگيري از بروز حوادث احتمالي و پيش بيني ايمني در استخرها

در کليه استخرها بايد براي هر ۳۰ نفر شناگر يک نجات غريق ماهر حاضر باشد و در ايام تعطيل و روزهاي جمعه تا دو برابر گردد و درمناطقي که عمق استخر تغيير مي کند بايد مقدار عمق در کنار ديوار استخر نوشته شود . همچنين عمق استخر در زير سکوي شيرجه بايد متناسب با ارتفاع سکو بوده و از سه متر کمتر نباشد .

 

اقدامات بهداشتي براي استخرهاي شنا

الف ) مساحت لازم : توصيه شده براي هر شناگر ۲/۲  متر مربع مساحت استخر در نظر گرفته شود . ۶

ب ) بررسي و مراقبت : براي استفاده شناگران و آگاهي از قوانين و مقررات دولتي درباره استفاده از استخر بايد مقررات مربوط در جايي که در معرض ديد همگان باشد به ديوار نصب شود .

آلودگی های استخر شنا و روشهای رفع آن

 

 

آلودگی های استخرهای شنا به 3 گروه تقسیم می می شوند:

1- آلودگیهای فیزیکی ،2-  آلودگیهای شیمیایی، 3-  آلودگیهای میکروبیولوژی

1- آلودگیهای فیزیکی:

مواد نامحلول و کلوییدی که توسط شناگران و از فضای اطراف وارد آب استخر می شود، موجب کدورت آب میگردد و غذای میکروارگانیزم ها را تامین می کند. اولین مشخصه آب استخر پاک و عاری از آلودگی میکربی زلال بودن و شفافیت کامل آن است. به عبارت دیگر، آلودگی آب استخر نسبت مستقیم با کدورت آن دارد.

2- آلودگیهای شـیمیایی

کلر با مواد آلی بدن مانند عرق، ادرار، چربی پوست و مو و همچنین مواد بهداشتی از قبیل دئودورانت، لوسیون، عطر، کرم، پودر و سایر مواد آرایشی بانوان ایجاد مواد کلرآمینه می نماید.

این مواد موجب بوی ناخوشایند کلر در محوطه استخر و ایجاد حساسیت و خارش پوست و قرمز شدن چشم ها می شوند.

علاوه بر این ترکیبات کلر موجب تشکیل تری هالومتان ها میشود که سرطانزایی آنها به اثبات رسیده است.

3- آلودگیهای میکروبیولوژیکی

استخرهای خصوصی و عمومی محل مناسبی برای رشد میکرواورگانیزمهای بیماریزا می باشند که توسط بعضی شناگران به آب منتقل شده و در داخل آب بصورت شناور و یا در بیوفیلم ها رشد و تکثیر می نمایند.

این عوامل بیماریزا را بصورت آمیب و پروتوزوآ، باکتری، ویروس، قارچ و کرم انگل می توان در اکثر استخرهایی که بصورت علمی و بهداشتی تصفیه و گندزدایی نمی شوند مشاهده نمود.

رفع آلودگی های استخر :

رفع آلودگیهای فیزیکی

آلودگی های فیزیکی را میتوان با فاکتورهای زیر رفع نمود:

- طراحی هیدرولیک استخر و تعیین تعداد و محل ورود و خروج آب برای جلوگیری از سکون آب

تعیین دبی صحیح گردشی آب

- انتخاب فیلتر مناسب

- انعقاد مواد کلوییدی بطوریکه توسط فیلتر جمع آوری شود

رفع آلودگیهای شیمیایی

حد مجاز کلر ترکیبی برابر 0.2 ppm و حد مجاز ترکیبات تری هالومتان برابر 0.02 ppm می باشد.

ترکیبات آمینه و تری هالومتانه کلر بایستی با اکسیداسیون قوی تجزیه گردند.

برای این کار سه روش متداول و موثر وجود دارد:

 UV بعلاوه اکسیژن فعال – بدون استفاده از کلر.

 UV

ازن زنی

رفع آلودگیهای میکروبیولژیکی

آمیب ها، انگلها و قارچ ها و بعضی از ویروسها و میکروبها نسبت به دوز مجاز کلر مقاوم میباشند. تمامی این میکروارگانیزم ها در روشهای نام برده بالا برای رفع آلودگیهای شیمیایی اکسیده شده و از بین میروند.

بمنظور از بین بردن میکروارگانیزم های داخل استخر، از کلر و ترکیبات آن و یا اکسیژن فعال استفاده میشود. از آنجاییکه گندزدایی این مواد فقط در طیف مشخص pH موثر می باشد، pH آب بایستی بصورت کنترل شده بین 7.2 تا 7.4 نگهداری شود.

روی کلیه سطوح بخصوص دیواره های استخر در مدت بسیار کمی بیوفیلم ایجاد می شود که بستر رشد و تکثیر میکروارگانیزم ها بوده آنها را از تاثیر و نفوذ مواد گندزدا مصون می نماید. بر اثر حرکت آب قسمت های رشد یافته بیوفیلم ها جدا شده و در داخل آب شناور می شوند. از این نظر نظافت کامل دوره یی دیواره ها و کف استخر با جاروی استخر الزامی می باشد. جاروهای استخر اتوماتیک و هوشمند کار نظافت استخر را با قابلیت اطمینان بالا انجام می دهند.

 

 

+ نوشته شده توسط رضا در یکشنبه 1389/09/07 و ساعت 12:18 |
نکات اساسی در مورد تغذیه تکمیلی
  *دادن غذای کمکی باید بعد از تغذیه با شیرمادر باشد.  
*مسلما نیازی نیست بعدازهر بار تغذیه با شیرمادرغذای کمکی دریافت کند.  
*غلظت غذا در هنگام شروع باید مانند ماست معمولی یعنی بسیار نرم و قابل بلعیدن باشد و به تدریج ظرف چند روز با توجه به توان بلع شیرخوار غلظت ان بیشتر شود به طوری که هنگام کج کردن قاشق به راحتی از ان نریزد.  
*مقدار غذای کمکی در زمان شروع بسته به میل شیرخوارو حدود یک تا دو قاشق مربا خوری است.  
*بین اضافه کردن موادغذایی بهتراست 2تا3روز فاصله گذاشت تا اگر شیرخوار به ماده غذایی خاصی حساسیت داشت ˛نوع ان معلوم شود.
*برای تهیه غذای کمکی لازم است از تمام گروه های غذایی مانند غلات-گوشت و جانشین های ان (تخم مرغ- حبوبات)- لبنیات- سبزیها و میوه ها بخش کوچکی به روغن و مواد قندی اختصاص یابد.  
*با شروع غذای کمکی ضمن افزایش دفعات شیردهی بهتر است به شیر خوار اب جوشیده خنک شده نیز دادتا ادرار کودک پررنگ و مدفوع او سفت و سخت نشود.
   
  **هیچ وجه نباید غذا را با بطری و یا سر پستانک به شیرخوارداد.  
تغذیه شیرخواران از 6 تا 12 ماهگی(تغذیه تکمیلی)  
تغذیه انحصاری با شیر مادردر 6 ماه اول زندگی برای رشد و تکامل شیر خوار از اهمیت ویژه ای برخوردار است زیرا ترکیب خاص شیرمادر با میزان بسیار مناسب چربی-پروتئین-املاح و مواد ایمنی بخش ان نه تنها نیازهای تغذیه ای بلکه نیازهای عاطفی کودک را نیز تامین نموده و اورا در برابر بسیاری از عفونتها و بیماریها محافظت می کند. در طی 6ماه اول زندگی اگر شیرخوارانحصارابا شیرمادرتغذیه شود نیازی به استفاده از هیچ نوع ماده غذایی دیگر حتی اب ندارد.تنها شیرمادر-ویتامین Ĩ- ویتامین د یا نور مستقیم افتاب نیازهای جسمی اورا تامین می نماید.  
از سن 6ماهگی به بعد شیرخوار علاوه برشیرمادر که هنوز غذای اصلی اواست تا پایان12ماهگی به غذاهای سالم˛مناسب˛کم حجم و پرانرژی نیاز دارد.غلظت این غذاهاباید در شروع کمی بیشتراز شیرمادر بوده و به تدریج و همزمان با تکامل مهارتهای تغذیه ای شیرخوار برمقدار˛غلظت و تنوع انها افزوده شود تا کودک ضمن اشنا شدن با مزه و قوام غذاها هم به جویدن عادتکند و هم نحوه به کارگیری وسایل لازم برای خوردن را بیاموزد.  
چرا تغذیه تکمیلی را شروع می کنیم؟  
زیرا پس از 6 ماهگی زمانی است که شیرمادر معمولا تمام احتیاجات غذایی شیر خوار را بر اورده نمی کند.  
*شروع به موقع تغذیه تکمیلی مرحله مهمی در زندگی شیرخواربوده و می تواند بررشد و نمو کودک تاثیرگذار باشد.  
چرا در حین تغذیه تکمیلی˛تغذیه با شیرمادررا ادامه میدهیم؟  
ادامه تغذیه با شیرمادر همراه با تغذیه تکمیلی باعث می شود این شیرخواران کمتر گرسنه شوند. ازطرف دیگربه علت دریافت مواد مصونیت زای موجود در شیرمادر احتمال ابتلا به انواع بیماریهایی که ممکن است با شروع تغذیه تکمیلی به وجود ایند کمترشده و حتی در بهبود بیماری نیز کمک می نماید. پایان 6ماهگی یعنی180 روزبعدازتولد بهترین زمان برای شروع غذای کمکی است.  
***مخاطرات زود شروع کردن غذای کمکی:  
1-سلامتی شیرخوار به دلیل عدم امادگی دستگاه گوارش و سیستم ایمنی بدن او به خطر می افتد.  
2-احتمال بروز الرژی (حساسیت پوستی و تنفسی) بیشترمی شود.  
3- تمایل شیرخوار برای مکیدن پستان کمتر می شود در نتیجه تولید و ترشح شیرمادر کاهش یافته و شیرخوار از مزایای دریافت مقدار کافی از شیر مادر محروم می ماند.  
****مخاطرات دیر شروع کردن غذای کمکی:  
اشنا شدن شیر خوار با مزه و قوام انواع غذاها به تاخیر می افتد و قبول مواد غذایی و بلعیدن غذا با مشکل انجام می شود.  
تغذیه تکمیلی برحسب میل و پاسخ شیرخوار  
تغذیه تکمیلی مطلوب فقط توجه به نوع غذا نیست بلکه به نحوه غذا دادن به شیرخوار بستگی دارد. یعنی این که چه وقت؟ کجا؟ و چه کسی به او غذا می دهد ˛باید مورد توجه باشد.  
نکات زیر را در تغذیه صحیح در نظر داشته باشید:  
1-به شیرخوار کم سن شخصا غذا داده شود.  
2-غذا دادن باید اهسته و با صبرو حوصله باشد.  
4- شیرخواررا باید تشویق کرد ولی هرگز نباید به اجبار متوسل شد.  
5-چنانچه شیرخواراز خوردن بعضی غذاها روگردان است می توان از طعم دهنده ها(ادویه و چاشنی) ایتفاده نمود. یا با تغییر قوام غذا و استفاده ازروشهای مختلف تشویقی او را به قذا خوردن ترغیب نمود.  
6-شیرخوار از 9ماهگی دوست دارد خودش غذا بخورد اما نیاز به کمک دارد. 
«اصول بهداشتی در تهیه و نگهداری غذای کمکی»  
-قبل از تهیه غذا دست را با اب و صابون بشویید.  
- تا جایی که ممکن است غذا به مقدار مورد نیاز روزانه تهیه شود تا کودک ازغذای تازه بهره مند شود.  
-نگهداری غذای کمکی اضافی در یخچال حداکثر تا 24 ساعت اشکال ندارد ولی لازم است در تغذیه نوبت بعد مجددا ان را گرم کرد.  


+ نوشته شده توسط رضا در یکشنبه 1389/02/19 و ساعت 19:14 |

ساس تختخواب =ساس رختخواب

آزار نيش و گزش ،ايجاد آلرژي و ناراحتي مي كند . راه‌هاي مبارزه با آنها عبارتند از:

-دقت در هنگام خريداري لوازم چوبي دست دوم

-مبارزه شيميايي (استفاده از مالاتيون 2 درصد –استفاده از ديازينون 5/0 درصد –استفاده از پريمفوس متيل 1درصد –استفاده از پروپكسور=بايگون 1 درصد –استفاده از كارباريل 1 درصد(سوين ) –استفاده از بنديو كارب 24/0 درصد(فايكام) –استفاده از دلتامترين 005/0 درصد –استفاده از بيوزرمترين

توجه :بايد كليه شيارها ،شكافها، درز لوازم چوبي و كف اطاقها  سم پاشي شود .براي هر 25 تا 50 متر 1 ليتر حشره كش كافي است .فاصله 2 سم پاشي كمتر از دو هفته نباشد .

 

ککها

  آزار نيش و گزش ککها

  طاعون

 تيفوس آندميک

 سستودها

 سالمونلوزيس

 

راه‌هاي مبارزه با آنها عبارتند از:

1-حفاظت شخصي

استفاده از مواد دور کننده مانند بنزيل بنزوات ‘دي متيل فتالات و دي اتيل تولاميد

سوسريها (سوسکها )

عوامل بيماري زا را بطور مکانيکي منتقل مي کند مانند:ويروسها (ويروس فلج اطفال )‘تک ياخته ها ‘ باکتريها ‘کرمها و نماتدها ‘دفع مواد آلرژي زا .راه‌هاي مبارزه با آنها عبارتند از:

1-بهسازي محيط و کنترل مکانيکي

-جلوگيري از ورود سوسريها به داخل ساختمانها ‘نصب توري بر روي دربها و چاههاي فاضلاب ‘کنترل لوازمي که وارد منازل مي شود مانند :گوني هاي برنج ‘شانه هاي تخم مرغ ‘و سبزيجات

-جمع آوري پس ماندهاي غذا

-نگهداري غذا در ظروف در بسته

-قراردادن زباله در کيسه هاي پلاستيکي و بستن درب آنها و يا ظروف سربسته و دفع به موقع آنها

-درزگيري شکافها

2-مبارزه شيميايي

-استفاده از طعمه ها (مواد غذايي حاوي قند ، چربي و نشاسته به علاوه يك حشره كش يا استفاده از اسيد بوريك به علاوه ماده نشاسته دار و زرده تخم مرغ)

-استفاده از سموم مختلف مشروط بر اينکه نسبت به اين سموم مشاهده نشده باشد .

-استفاده از مالاتيون 5 درصد ‘ديازينون 2 درصد ‘دوراسبان 2 درصد ‘بايگون 1 درصد و سايپرمترين

-استفاده از نفت و گازوئيل(به ميزان 1تا2 قاشق ) در مناطق آلوده به سوسري آمريكايي داخل چاههاي فاضلاب (دقت شود لوله پليكا نباشد )

 

عقربها

گزش عقربها مشکلاتي براي انسانها ايجاد مي نمايد که از يک واکنش موضعي جزئي تا دگرگونيهائي که منجر به مرگ مي شود متغير است .علائم کلينيکي بستگي به نوع گونه عقرب ‘مقدار سم دريافت شده ‘قواي جسماني ‘موقعيت سني  ‘تعداد نيش و فصل گزش متفاوت است .

ماده سمي در نيش عقربها بستگي به اندازه آنها ندارد .تعدادي از عقربهاي بزرگ بدون خطر مي باشند و نيش آنها فقط باعث تورم و التهاب و سوزش مي شود در حالکه اغلب گونه هاي کوچک خطرناک هستند .سم عقرب داراي موادي است که روي اعصاب تاثير مستقيم داشته و علائم مسمويت را ايجاد مي کند که شامل عرق زياد ‘تنفس سريع ‘تهوع ‘استفراق ‘تشنج ‘و افزايش ترشحات بدن مي باشد .مرگ غالبا به علت فلج دستگاه تنفس و نارسائي قلب پيش مي آيد . راه‌هاي مبارزه با آنها عبارتند از:

1-داخل اماكن

-استفاده از امولسيون حشره کشهاي :بنديو کارب(فايكام ) 48/0-24/0 درصد ‘پروپکسور 2 درصد ‘ليندين 5/0 درصد

-استفاده از گرد حشره کشهاي :بنديو کارب (فايكام )1 درصد ‘کارباريل(سوين ) 5-2 درصد ‘پروپکسور(بايگون ) 2 درصد ‘ليندين 1 درصد

2-در خارج ازاماکن

-استفاده از حشره کشهاي فوق ‘دقت شود قسمتهايي از ساختمان که با خاک تماس دارند مانند پي ها و ستون هاي لااقل تا 60 سانتي متري سم پاشي شود .

اقدامات احتياطي

-پوشيدن کفش در مناطق آلوده ‘خصوصا شبها

-دقت درهنگام  پوشيدن لباسها

-قراردادن يخ در محل عقرب گزيدگي  تا رساندن بيمار به مراکز بهداشتي 

 

مارها

هر ساله تعدادي از مردم(به ويژه كودكان) در اثر نيش مار جان خود را از دست مي دهند .اين افراد بيشتر افرادي هستند كه در بوته زارها و علف زارها تردد مي كنند .

علائم محلي مارگزيدگي :

الف )علامت نيش يا دندان مار بر روي پوست ،جاري شدن خون ،ورم ،درد شديد ،احساس سوزش ،وجود لكه ،درمحل گزيدگي

ب)علائم عمومي :تهوع ،استفراغ ،عرق شديد ،تب و لرز،سرد شدن پوست ،رنگ پريدگي ،سردرد ،سر گيجه ،احساس سستي و ضعف ،اشكال در بلع غذا ،اشكال در تكلم وتنفس ،كند يا تند شدن نبض ،تيرگي ديد و افتادگي پلك چشم ،خونريزي عمومي ،اضطراب و شوك

ج)علائمي كه با تاخير به وجود مي آيد :سستي ،بي حسي ارگانهاي بدن ،سوزش ،شل شدن ماهيچه ها ،اشكال در تنفس ،بهم ريختن افكار ،فلج

مبارزه با مار :

1-استفاده از چسبهاي نظير آترارت و تله هاي محتوي ماده چسبناك (مقداري از اين چسبها را بر روي تكه سنگ يا كاشي ريخته و آن را در محل رفت و آمد مار بيشتر در كنار و حاشيه ديوار قرار دهيد )

2-استفاده از طعمه هاي محتوي سموم

اقدامات احتياطي :

جلوگيري از تجمع لوازم اسقاطي ،الوار ،سنگ و خاك نزديك اماكن مسكوني

مبارزه با حشرات موذی در منزل

سوسک:

 بهترين وسيله براي از بين بردن سوسک اسيد بوديک است که به صورت کريستال هاي کوچک مي باشد. قبل از استفاده بايد محل هاي مورد نظر را با حشره کش سم پاشي کنيد اين عمل را چند هفته متوالي انجام دهيد تا کاملا از بين بروند.

مورچه:

 با ريختن نمک در محل حرکت، مورچه حرکت خود را در آن محل متوقف مي کند از حشره کش و پودرهاي ضدمورچه نيز مي توان استفاده نمود به صورتي که آنها را در مسير حرکت آنها مي ريزيم و بعد از سه روز محل را با جاروبرقي تميز مي کنيم.

مگس:

 براي جلوگيري از ورود مگس ابتدا درهاي ورودي را با توري مي پوشانيم. همچنين زباله ها حتما درون کيسه زباله باشد و سطل زباله زود به زود خالي شود. در ضمن از تجمع ظروف کثيف جلوگيري شود.

بيد:

از ورقه هاي آماده ضد بيد براي کمد لباس مي توان استفاده نمود و يا از مواد ضد بيد که به صورت گلوله هاي کوچک ريز وجود دارد در بين پتوهاي پشمي استفاده نموده و يا کمي از نفتالين استفاده مي نماييم.

نيش زنبور:

 بهتر است محل نيش زنبور را با جوش شيرين و آب آغشته نماييم سپس يک تکه پياز روي محل گزش مي گذاريم تا زهر را کاملا جذب کند.

تارعنکبوت:

 براي برداشتن تار عنکبوت از سقف يک جوراب را به سر يک چوب قرار دهيد و با نوار چسب آن را محکم کنيد و سقف را تميز کنيد براي تميز کردن زير يخچال هم از اين روش استفاده مي کنيم.

پشه خاكي:

براي مقابله با پشه خاکي که ناقل سالک است، بهسازي محيط و استعمال سموم خاص ضروري است.

موش: 

براي مقابله با جوندگان مثل موش که ناقل طاعون، تيفوس، يرقان، تريشينوز (کرم روده)، مسموميتها و سالک هستند، بايد راههاي ورود آنها را به اماکن بست (با سيمان). دور لوله هاي آب با سيمان بسته شود. ديوارهاي اماکن به ارتفاع 1متر و قطر 10سانتيمتر و تا عمق 60 سانتي متر زمين سيماني باشد. دفع زباله ها به روش بهداشتي صورت گيرد. ظروف بدون استفاده از آب خالي باشد. درب و پنجره ها داراي توري باشند و در نهايت در صورت وجود جونده اي مثل موش از تله يا سموم خاص استفاده شود.

سمهاي ضد موش:

1- فسفر دورنگ که فوري اثر مي کند و مي توان گندم، برنج و تخم هندوانه يا آفتابگردان را به اين سم آغشته کرد و در دسترس موشها قرار داد.

 2- موش کشهاي کوماريني يا ضد انعقادي که با غذا مخلوط مي شود و در معرض موش قرار داده مي شود. استفاده از اين سمها در اماکن عمومي بهتر است.

 شيوه هاي دفع بندپايان عبارتند از :

1. دفع صحيح زباله ها

2. پوشاندن درب چاه سرويس ها

3. تميزي محل نگهداري دام و طيور و دفع فضولات حيوانات اهلي

4. استفاده از توري براي درها و پنجره هاي اماکن

از سموم ضد بندپايان در اماکن نسبتاً رو بسته مي توان استفاده کرد. براي مقابله با شپش، تهويه اطاقها، تعويض مرتب لباسها، خيساندن پارچه و لباس در آب و جوشاندن آن، اطو کردن لباسهاي آلوده، تراشيدن موهاي آلوده و استفاده از ضد عفوني کننده ها و گندزداها الزامي است.

 به دليل اهميت فوق العاده مبارزه با سوسك ها لازم است اطلاعات بيشتري در مورد آنها بدانيم:

سوسك و راه‌هاي مبارزه با آن

اين حشرات در منازل، ادارات يا اماكن ديگر تخم‌ريزي مي‌كنند و در غذا و آب به‌ناگاه با انسان شريك مي‌شوند. آنها در فضاهاي داخلي در تمام طول سال فعالند.

سوسك‌ها از نوع جانداران همه چيزخوار هستند. وقتي در نظر بگيريد سوسكي از خلط مريض مبتلا به سل و يا مدفوع بيمار اسهالي مي‌خورد و دست و پا و بدنش به آن آلوده مي‌شود و بعد به آشپزخانه راه پيدا مي‌كند و روي ظروف و مواد غذايي راه مي‌رود، عمق فاجعه را درك خواهيد كرد.در جوامع پيشرفته اين حشرات به عنوان علامت مهمي در پايين بودن سطح بهداشت محيط، شرايط اجتماعي و اقتصادي به شمار مي‌روند. علاوه بر اين وجود سوسك‌ها در آشپزخانه، حمام، رستوران، بيمارستان و ساير اماكن مي‌تواند موقعيت اجتماعي و اقتصادي اين مكان‌ها را در نظر مردم پايين آورد.

با سوسك‌ها چه کنیم؟

مبارزه فيزيكي:

 اساسي‌ترين راه مبارزه با سوسك‌ها این است كه در اين روش لازم است پناهگاه‌هاي سوسك را از بين ببريم. براي اين كار لازم است:

1 - چارچوب‌ درهاي فرسوده عوض شود.

2 - كليه شكاف‌هاي ديوار‌ها، كف، سقف، درزهاي بين پله‌هاي و غيره با سيمان يا مصالح ديگر ساختماني دقيقا گرفته شود.

3 - بند كشي بين كاشي‌ها، بين ديوار و كف و حاشيه اطراف قرنيز‌ها تجديد شود.

4 - رعايت نظافت و بهداشت ساختمان‌‌ها، جمع‌آوري و حمل بهداشتي و دفع زباله.

5 - جلوگيري از ريخت و پاش مواد غذايي.

6 - پوشاندن مجاري فاضلاب با توري مناسب و استفاده از توري ريز در مدخل فاضلاب و دهانه لوله‌هاي فاضلاب.

مبارزه شيميايي:

با استفاده از سموم حشره‌كش نيز مي‌توان به مبارزه با سوسك پرداخت كه استفاده از اين سموم به روش محلول پاشي، گردپاشي و طعمه‌گذاري انجام مي‌شود كه براي انتخاب سم و نحوه و زمان سم‌پاشي بهتر است با شركت‌هاي معتبر سم‌پاشي كه داراي مجوز صادره از وزارت بهداشت مي‌باشند مشاوره نمود.

شناسايي محل:

ابتدا بايد مشخص كرد محل اصلي آلودگي و زياد شدن سوسك‌ كجاست و در كدام قسمت‌ها امكان تخم‌گذاري اين حشره وجود دارد. بررسي شكاف‌هاي موجود در گوشه و كنار ساختمان به خصوص در محل‌هاي گرم و مرطوب مثل دستشويي‌ها، آشپزخانه ، حمام، زيرزمين، كنار چارچوب‌ درها و پنجره‌ها، اطراف عايق‌بندي در يخچال‌ها و وسايل فرسوده و پشت موتور دستگاه‌ها كه معمولا داراي حشرات بيشتر است، به خصوص در هنگام شب كه سوسك‌ها فعال هستند راه يافتن به محل اصلي تخم‌ريزي اين حشره و مبارزه با آن را آسان ترا ست.

براي بيرون كشيدن سوسك‌ها از پناهگاه‌هايشان و پي بردن به ميزان آلودگي محل مي‌توان از يك اسپري كه داراي نوعی حشره‌كش به نام بيرتروم است استفاده کرد. زيرا اين تركيبات مي‌توانند سوسك‌ها را جلب كرده و از پناهگاه‌هايشان بيرون بكشند. وجود كپسول تخم، پوسته بدن و مدفوع آنها نيز مي‌تواند ما را به محل اصلي آلودگي راهنمايي كند.

سوسري‌ها ی مزاحم

احتمالاحس بد همزيستي با اين حشرات موذي شما را هم آزار مي‌دهد. شايد سوسك‌‌ حمام (يا همان سوسري) چندش‌آورترين موجودي باشد كه با آن برخورد كرده‌ايد. تجربياتي كه هركدام از ما در مواجهه با اين موجود زشت داشته‌ايم كم نبوده‌اند. ترس از اين هيولاي كوچك كه روانشناس‌ها به آن اصطلاحا فوبيا مي‌گويند ريشه در ناآگاهي ما دارد. بياييد با هم بيشتر با اين موجود آشنا شويم و سپس راه‌هاي مقابله با آن را ياد بگيريم:

مشخصات كلي

سوسري‌ها داراي 6 پاي مودار (خاردار) هستند. انتهاي پاها به چنگال ختم می شود كه به سوسري‌ها امكان مي‌دهند كه از ديوار بالا روند.چشم‌هاي سوسري‌ها تنها اجسام در حال حركت را مي‌توانند ببينند.در عقب بدن داراي يك جفت زائده به نام CECI هستند. اين دو پيش‌آمدگي در واقع دو حسگر حركتي هستند كه تغييرات جزئي جريان هوا و ارتعاشات زمين را در اطراف سوسري‌ها حس مي‌كند. به همين علت است كه شما نمي‌توانيد از عقب سوسري را غافلگير كنيد. اين دو زائده با احساس ارتعاش و تغيير فشار هوا مستقيما به پاها فرمان حركت مي‌دهند قبل از آنكه سيگنال‌هاي حسي به مغز برسد.سيستم گردش‌خون ساده و حفره‌اي است. از آنجايي كه اكسيژن از طريق لوله‌هاي تنفسي به سلول‌هاي بدن مي‌رسد خون فاقد هموگلوبين است. بنابراين رنگ خون سوسري‌ها سفيد‌رنگ است.سيستم عصبي سوسري‌ها از گره‌هاي (عقد‌ه‌ها) عصبي تشكيل يافته است. اين گره‌هاي عصبي در سر، شكم و هر 6 پاي سوسري وجود دارند. به همين علت است كه در صورت قطع شدن سر، سوسري‌ها قادرند به زندگي خود ادامه دهند. سوسري‌ها داراي بال بوده و اغلب آنها قادر به پرواز هستند، اما به ندرت پرواز مي‌كنند چرا كه پرواز‌كننده‌هاي ماهري نيستند.

نكات جالب درباره سوسر‌ي‌ها

سوسري‌ها بسيار تنبل مي‌باشند به طوري كه 75 درصد شبانه‌روز (18 ساعت) را در استراحت به سر مي‌برند. سوسري‌ها قادرند نفس خود را به مدت 40 دقيقه زير آب حبس كنند. پس فكر نكنيد كه اگر با آب فراوان آنها را به داخل فاضلاب فرستاديد، ديگر سروكله‌شان پيدا نخواهد شد! سوسري‌ها درد را احساس مي‌كنند. پس وقتي قصد جان آنها را مي‌كنيد سعي كنيد با ضربه اول كار را تمام كنيد!

سوسري‌ها يكي از سريع‌ترين موجودات زمين مي‌باشند (نسبت به جثه‌شان) و سرعت آنها 5 كيلومتر در ساعت و يا يك متر در ثانيه است. سرعت عكس‌العمل سوسري‌ها از انسان بيشتر است؛ در حدود يك‌صدم ثانيه. سوسري‌ها مي‌توانند در عرض يك ثانيه 25 بار تغيير مسير دهند. چنانچه سر يك سوسري قطع گردد، سوسري قادر است تا يك هفته زنده بماند. پس از يك هفته تنها به علت بي‌آبي مي‌ميرد. چون دهاني ندارد كه با آن آب بنوشد.


چنانچه لوله جاروبرقي را سريع به عقب سوسري نزديك كنيد، سوسري با پاي خود به لوله جاروبرقي مي‌رود. از آنجايي كه باد حالت مكش داشته و از سمت سر به عقب سوسري جريان مي‌يابد، سوسري تصور مي‌كند مهاجم از روبه‌رو در حال حمله است بنابراين به عقب برمي‌گردد.
كوچك‌ترين سوسري 4 ميلي‌متر و بزرگ‌ترين آن 9 سانتي‌متر طول و 30 گرم وزن دارد. سوسري‌هاي نر سبك‌تر از سوسري‌هاي ماده بوده و سريع‌تر فرار مي‌كنند. سوسري‌ها قادرند از انفجار‌هاي بمب هسته‌اي جان سالم به در برند چرا كه نسبت به تشعشعات اتمي مقاوم مي‌باشند. سوسري‌ها شب فعال هستند. سوسري‌ها پنجمين عامل تصفيه هوا در كره زمين هستند.

انتشار سوسري‌ها

سوسري‌ها بيشتر در مناطق گرمسير و نيمه گرمسير زندگي مي‌كنند اما در قطب شمال و جنوب نيز مشاهده مي‌شوند. سوسري‌ها تا دماي صفر درجه را مي‌توانند تحمل كنند. سوسري‌ها از طريق كشتي‌ها، بسته‌بندي‌هاي مواد غذايي و همراه با اثاثيه منزل جابه‌جا مي‌شوند (پس هنگام اثاث‌كشي تمام كارتن‌ها را خوب نگاه كنيد تا مطمئن شويد كه هيچ سوسك يا تخم و لارو آن را با خود به خانه جديد نمي‌بريد.)

تغذيه سوسري‌ها

سوسري‌ها همه چيز خوارند. از غذاهاي انسان گرفته همچون گياهان، سبزيجات، برنج، هويج، نان، شير، مواد قندي، قهوه، روغن تجمع يافته اطراف اجاق گاز و يا مواد غير‌خوراكي نظير: كاغذ، مقوا، صابون، حشرات مرده (حتي سوسري‌هاي مرده)، پارچه، كتاب، مدفوع، خلط سينه، زخم‌هاي انساني، هرگونه موجود مرده، چسب، چرم، ته سيگار، خمير دندان، رنگ، مو و ناخن انسان. سوسري‌ها به غير از غذا به آب نيز احتياج دارند اما تنها روزي يك قطره آب برايشان كفايت مي‌كند. سوسري‌ها اين ميزان آب را از اسفنج (ابر)‌هاي مرطوب و هرگونه تجمع رطوبت مثل چگالش (بخار) آب روي اجسام سرد مانند لوله‌هاي آب سرد مي‌توانند تامين كنند.سوسري‌ها محيط‌هاي مرطوب، گرم و تاريك را ترجيح مي‌دهند.عمر سوسري‌هاي بالغ از 6 ماه تا چندين سال متغير است. (بسته به گونه سوسري و شرايط محيط)

آلودگي‌هاي سوسري‌ها

1 - سوسري‌ها ناقلان مكانيكي 22 نوع از باكتري‌ها، قارچ‌ها، انگل‌هاي تك ياخته و ويروس‌ها هستند. نظير سالمونلا، عفونت‌هاي روده‌اي نظير اسهال معمولي و خوني. سوسري‌ها اين ميكروب‌ها را با قطعات دهاني، پاها و فضولات خود منتقل مي‌كنند.

2 - سوسري‌ها مي‌توانند موجب بروز آلرژي و حملات آسم شوند.

3 - سوسري‌ها مواد غذايي را با بزاق، برگرداندن بخشي از مواد خورده شده، فضولات و ترشحات غده‌اي خود آلوده مي‌سازند.

4 - سوسري‌ها با توليد ماده‌اي روغني باعث توليد بوي زننده و لكه‌دار شدن سطوح ازجمله پارچه مي‌شوند.

مخفيگاه‌هاي سوسري‌ها

مجاري فاضلاب، چاه توالت، زيرزمين، انباري‌ها، شوفاژ‌خانه‌ها، هرگونه اثاث ثابت و بدون استفاده در خانه، توده زباله، توده روزنامه و يا كتاب، زباله‌دان، كابينت‌ها، كشوها، دستشويي، حمام، پشت و زير يخچال و اجاق گاز، چاهك‌ها، پريز‌هاي برق، درزها و شكاف‌هاي ديوار، سقف، كفپوش، پشت كاغذ‌ديواري، زير كاشي‌ها و موزاييك‌هاي لق و پشت لوله‌هاي گاز و آب.

نكته: سوسري‌هاي نوزاد قادرند از شكافي به باريكي 5/0 ميلي‌متر عبور كرده و يا در آن مخفي شوند.
سوسري‌هاي نر بالغ مي‌توانند از شكافي به باريكي 2 ميلي‌متر و سوسري‌هاي ماده (به علت شكم بزرگ‌تر و بارداري) از شكافي به باريكي 5 ميلي‌متر عبور كرده و يا در ميان آن مخفي شوند.

تله ساده سوسري‌ها

يك كاسه و يا ظرف دهان گشاد با لبه‌هاي شيب‌دار انتخاب كنيد. سپس ديواره‌هاي داخلي آن را با وازلين و يا هرگونه روغن آغشته كنيد تا لغزنده گردد. سپس در درون آن يك هويج، خرده نان و چند تكه دستمال مرطوب قرار دهيد. سوسري‌ها براي تغذيه به درون آن خواهند آمد اما ديگر قادر به خارج شدن نيستند.

شكارچيان طبيعي سوسري‌ها

قورباغه‌ها، جوجه‌تيغي‌ها، لاك‌پشت‌ها، مارمولك‌ها، موش‌ها، هزارپايان و يك نوع زنبور انگل كه تخم‌هاي خود را درون كپسول سوسري‌ها قرار مي‌دهد.

 

+ نوشته شده توسط رضا در سه شنبه 1389/01/10 و ساعت 10:38 |

مقدمه

 

بیش از 60 درصد جمعیت جهان در 100 کیلومتری سواحل زندگی می کنند و پیش بینی می شود رشد آینده جمعیت در مناطق ساحلی بیش از هر جای دیگر در زمین باشد . ما تنها از سواحل به عنوان محل زندگی استفاده نمی کنیم ، بلکه برای فعالیتهای تجاری نظیر استخراج مواد معدنی ، دفع زباله های تولیدی مثل فاضلاب و زباله های صنعتی ، ماهیگیری و توریسم نیز استفاده می کنیم . جمعیت زیاد وسطوح بالای فعالیتهای صنعتی در برخی مناطق ساحلی فعالیتهای بشر به اکوسیستم های طبیعی صدمه می زند.

یکی از مشکلات مهم و تاثیر گذار بر آبهای ساحلی سطح بالای نیتروژن و فسفر است که همراه مواد آلوده کننده وارد آب می شود . این مواد آلوده کننده به طور عمده حاصل از فعالیتهای بشر است که شامل ورودی هایی از کشاورزی ، صنعت و وسائل نقلیه می باشد. یکی از اثراتی که  افزایش سطح بالای نیتروژن و فسفر دارد اوتریفیکاسیون در اکوسیستم آبی است  که یکی از جدی ترین تهدید های زیست محیطی است.

 

خلاصه گزارش

    یکی از جدی ترین تهدیدهای زیست محیطی اکوسیستم های آبی پدیده اوتریفیکاسیون است که  فقط در دریاچه ها ، خلیج ها، حوضچه های تثبیت و بعضی اوقات در رودخانه هایی که با سرعت کم در حرکت می باشند رخ می دهد .

اتروفیکاسیون دلالت بر غنی شدن پیکره آبی به وسیله مواد آلی ورودی و یا روانآب سطحی حاوی نیترات و فسفات دارد که به طور مستقیم رشد جلبکها و دیگر گیاهان آبزی را کنترل    می کند. پروسه اوتریفیکاسیون به طور طبیعی اما آهسته و با دورۀ بالاتر از صد سال اتفاق می افتد اما فعالیتهای انیان فرایند اوتریفیکاسیون را تسریع می کند .

 چهار فاکتور اصلی در این پدیده نقش دارندکه شامل نیتروژن ، فسفر، نور خورشید و گاز کربنیک است . عدم وجود هر یک باعث محدود شدن پدیده ا وتریفیکاسیون می شود و رشد الگها را محدود می کند. اوتریفیکاسیون اثرات مخرب زیادی بر روی اکوسیستم های آبی و در نهایت بر روی انسان وحیوانات می گذارد که این اثرات را می توان به صورت اثرات بیولوژیکی و فیزیولوژیکی تقسیم بندی نمود . یکی از اثرات بیولوژیکی اوتریفیکاسیون این است که کیفیت آب را برای مصارف خانگی، تفریحی و دیگر مصارف خراب می کنند . جلبک ها در روی سطح آب ایجاد کف می کنند که این کف مانع نفوذ اکسیژن به آب شده و باعث مرگ ماهی ها می شود .

روشهای متعددی جهت کنترل این پدیده پیشنهاد شده که می توان به حذف مواد مغذی از فاضلاب ، حذف مواد مغذی محبوس ، غیر فعال سازی مواد مغذی و ... اشاره کرد . همچنین برای پیشگیری از وقوع این پدیده نیز راههای زیادی پیشنهاد شده است که مهمترین آنها کنترل مواد مغذی به دریاچه می باشد . البته ایجاد تلاطم مصنوعی در دریاچه ها ، استفاده از ماهی های فیتوپلانگتون خوار ، جلوگیری از لایه بندی آب در آبهای ساکن ، پاکسازی فیزیکی سطح آب از آلگ و استفاده از مواد شیمیایی برای کنترل جلبک ها نیز می تواند به عنوان راه حل جهت پیشگیری از پدیده اوتریفیکاسیون باشد .  

تعاریف اوتریفیکاسیون:

واژۀ  اوتروفیکاسیون یا اوتریفیکاسیون  از واژه یونانی به معنی پر وار مشتق شده است .    Eutrophic به طور معمول معنی ارتقاء تغذیه را می دهد . از یک جهت ویتامین در پزشکی یک Eutrophic   است . این واژه اوّل بار در اکولوژی دریاچه استفاده شد . این واژه بعداً جهت توصیف مواد مغذی آبهای طبیعی به کار برده شد . (1)

اتروفیکاسیون دلالت بر غنی شدن پیکره آبی به وسیله مواد آلی ورودی و یا روانآب سطحی حاوی نیترات و فسفات دارد که به طور مستقیم رشد جلبکها و دیگر گیاهان آبزی را کنترل    می کند .(2)

به بیان ساده تر اوتریفیکاسیون یک عکس العمل بیولوژیکی است که در پاسخ به ازدیاد ورود مواد مغذی به منابع آبی صورت می گیرد .(3)

اوتریفیکاسیون مشکل مداوم وشایعی است که از جدی ترین تهدیدهای زیست محیطی محسوب می شود و بار اضافه مواد مغذی در سیستم های آبی است که منجر به افزایش تولید شده و هر چند وقت یک بار باعث ایجاد شکوفه های سمی بسیار زیاد آلگ و سبب کمبود اکسیژن در مناطق وسیع می گردد که این مسئله می تواند اشکال دیگر حیات دریایی که به اکسیژن محلول در آب وابسته هستند را از بین ببرد  .(4)  

تعریف دیگر از اوتریفیکاسیون : غنی سازی آب توسط مواد مغذی مخصوصاّ ترکیبات نیتروژن و فسفر ، که رشد سریع آلگ و بسیاری از گیاهان آبزی را تقویت کرده و متعاقباّ یک اختلال نامطلوب در تعادل ارگانیزم ها و کیفیت آب به وجود می آورند.(4)

به طور کلی ورود مواد مغذی شامل نیتروژن ، فسفر و سیلیس به داخل آب دریا شرط لازم برای حیات است و یک مشکل زیست محیطی محسوب نمی شود ، اینگونه مواد نه تنها آلوده کننده نیستند بلکه زندگی دهنده هم هستند . تنها زمانی مشکل ساز می شوند که ورودی های بسیار زیادی از آنها بر مشخصه اصلی ، خواص یا عملکردهای اکوسیستم تاثیر بگذارد که در این صورت به آنها اوتریفیکاسیون گویند.(4)  

به نظر می رسد اوتریفیکاسیون یا غنی سازی نوترنیت و اثرات آن یک شکل عمومی در اواسط و اواخر قرن بیستم است و این مفهوم اوتریفیکاسیون مصنوعی است؛ که یک دست آورد جامعه شهری ،صنعتی و نوترنیت های گیاهی مورد استفاده در کشاورزی و مصارف بعدی شان می باشد.  هر چند اوتریفیکاسیون تنها مشکل ناشی از فعالیتهای انسانی نیست چرا که هر تغییراتی در داخل حوضچه به طور طبیعی یا طور دیگر بر حالت بیولوژیکی رودخانه یا دریاچه ها تاثیر را خواهد گذاشت که ممکن است باعث ایجاد اوتریفیکاسیون شود. علاوه بر این، این چیز تازه ای نیست، در بعضی از قسمتهای دنیا و در در بسیاری از کشورها انسانها سودهایی از غنی سازی مصنوعی برای افزایش بازده ماهی از برکه ها و دریاچه ها می برند. آنچه اکنون در قرن بیستم مفهوم غنی سازی دریاچه ها و رودخانه است رابطه فقدان یا عدم کنترل خوب منابع نوترنیت ها یا اثرات دیگرش بر روی اکوسیستم آبی است.(8)

اوتریفیکاسیون به دوره ای که توصیف می شود که اثرات بیولوژیکی یک افزایش در غلظت نوترنیت های گیاهی (معمولاً نیتروژن و فسفر و بعضی مواقع چیزهای دیگر از قبیل سلیس ،   پتاسیم ،کلسیم ،آهن و منگنز ) در اکوسیستم آبی ایجاد کند. تشخیص بدقت توصیف تروفیک طبیعی دررودخانه ، دریاچه یا مصب مشکل است و این توصیف درارتباط با یک شرایط قبلی یا مربوط به یک مرحله غلظت کم نوترنیت که مزوتروفیک (متوسط غذایی) یا الیگوتروفیک نامیده می شود. (8)   

عوامل موثر در به وجود آمدن اوتریفیکاسیون :

چهار فاکتور اصلی در این پدیده نقش دارندکه شامل نیتروژن ، فسفر، نور خورشید و گاز کربنیک است . عدم وجود هر یک باعث محدود شدن پدیده ا وتریفیکاسیون می شود و رشد الگها را محدود می کند . از میان فاکتورهای ذکر شده فقط نیتروژن و فسفر را می توان از طریق جلوگیری از دفع فاضلاب های تصفیه نشده به محیط کنترل نمود.(3)

دو عنصر فسفر و نیتروژن عناصر مغذی جهت رشد گیاهان در دریاچه ها هستند . از بین این دو عنصر فسفر از نظر مغذی بودن بیشتر مورد توجه است و می توان از طریق کنترل فسفر رشد گیاهان را کنترل نمود . بدین لحاظ در اوتریفیکاسیون مخازن و دریاچه ها بسیار مورد اهمیت میباشد . (5)

فسفر در دریاچه ها و مخازن از منابع خارجی ناشی شده و به شکل معدنی (3-(PO4 جذب جلبک می گردد و وارد ساختار ترکیبات آلی می شود . وقتی جلبک ها می میرند در طول عمل تجزیه شدن آنها ، فسفر به صورت معدنی آزاد می گردد. آزاد شدن فسفر از سلولهای جلبک مرده به قدری سریع صورت می گیرد که وقت بخشی از آن با سلولهای جلبک ،ناحیه اپی لیمینون را ترک می کند ، با این حال به مرور فسفر از طریق تجزیه مواد آلی ، رسوب شیمیایی به وسیله آهن ، آلومینیوم ، کلسیم و مجاورت با ذرات رس ته نشین می شود. در بین همه نوترینت ها ، تنها فسفر است که از طریق اتمسفر یا منبع طبیعی در دسترس نیست . به همین دلیل فسفر به عنوان نوترینت محدود کننده در دریاچه ها در نظر گرفته می شود . جهت کنترل اوتریفیکاسیون فسفر ورودی به دریاچه باید کنترل و کاهش داده شود . چناچه میزان فسفر در  آب خروجی از دریاچه بیش از آب ورودی باشد میزان فسفر در دریاچه کاهش می یابد .  (7)

معمولاً فسفر به مقدار 1/0 تا 0/01میلیگرم در لیتر برای تسریع اوتریفیکاسیون کافی است . پساب خروجی تصفیه خانه های فاضلاب اغلب حاوی 5'10 میلی گرم در لیتر فسفر است . غلظت فسفر آب رودخانه ای که از میان چراگاه هها می گذرد ممکن است 1-4 میلی گرم در لیتر باشد . چنین غلظتی در رودخانه های جاری مشکلی به وجود نمی آورد زیرا که مرتباً از آب خارج شده و آلگ ها وقت کافی برای استفاده از فسفر و تجمع آن را ندارد . (7)

بنابراین، اوتریفیکاسیون فقط در دریاچه ها ، خلیج ها، حوضچه های تثبیت و بعضی اوقات در رودخانه هایی که با سرعت کم در حرکت می باشند رخ می دهد . (7)

انواع دریاچه ها:

دو دانشمند به نامهای Sawyer و Vollenweider وضعیت تروفیک را براساس غلظت  فسفر دسته بندی نموده اند: (3)

نوع دریاچه

غلظت فسفر

الیگوتروفیک

غلظت فسفر کمتر از 10 µg/l

مزوتروفیک

غلظت فسفر بین 10-20 g/l

اوتروفیک

غلظت فسفر بیش از 20 µg/l

 

نیتروژن در اثر بارندگی ، ذرات گرد و غبار و تخلیه فاضلابها به آبهای سطحی وارد می شود . در محیطهای آبی ، پدیده های آمونیفیکاسیون ، نیتریفیکاسیون ، جذب و دنیتریفیکاسیون ممکن است اتفاق افتد. فعالیتهای انسانی باعث افزایش نیتروژن در محیط آبی شده و بر مقادیر نیتروژنی که به طور طبیعی به آن وارد می شود می افزاید . فاضلابهای شهری ، صنعتی و کشاورزی علل مهمی در آلودگی آب به نیتروژن هستند. (3)

واحدهای تصفیه فاضلاب ممکن است پساب واجد غلظت های آمونیوم یا نیترات بالا را به محیط های آبی پذیرنده تخلیه نمایند . این کار ممکن است به مشکلات محیطی زیادی منجر شود که ذیلاّ به طور خلاصه توضیح داده شده است . (6)

·  سمیت
آمونیاک یونیزه شده برای ماهیها سمی است . در
pH خنثی %99 آمونیاک به صورت NH4+  وجود دارد در حالیکه در >9 pH غلظت NH3 افزایش می یابد.
               NH3 + H2O                                  NH4 + OH-
بنابراین سمیت آمونیاک بویژه پس از تخلیه فاضلاب های قلیایی یا پس از فتوسنتز جلبکی سریع که منجر به pH بالا می شود حائز اهمیت است.

·  نقصان اکسیژن در آبهای پذیرنده
آمونیاک ممکن است منجر به مصرف اکسیژن در آبهای پذیرنده شود. ( بخاطر داشته باشید که یک میلی گرم آمونیاک ، معادل
6/4 میلی گرم O2 را مصرف می کند) نقصان اکسیژن برای آبزیان تاثیر نامطلوب دارد .

·  اوتریفیکاسیون آبهای سطحی
تخلیه نیتروژن به آبهای پذیرنده ممکن است رشد جلبک ها و گبیاهان آبی را تحریک کند . این مسئله به نوبه خود موجب مصرف بالای اکسیژن در زمان تاریکی می شود که تاثیر نامطلوبی بر ماهی ها و سایر موجودات آبزی داشته و بر استفادۀ بهینه منابع آب مورد مصرف آشامیدن یا مصارف تفریحی تاثیر منفی دارد . نیتروژن و فسفر ، اغلب مواد مغذی محدود کننده در محیط های آبی هستند . (
6)
    در دریاچه ها نیتروژن معمولاّ به صورت نیترات(
NO3-) وجود دارد . وقتیکه نیتروژن برای رشد جلبک مورد استفاده قرار می گیرد به آمینونیتروژن  (( NH2- احیا و سپس در ترکیبات آلی وارد میشود . جلبک پس از مرگ تجزیه شده و نیتروژن آلی در آب به صورت آمونیاک ( NH3) آزاد می گردد . بعضی از ارگانیسم های فتوسنتز کننده می تواند گاز نیتروژن را از اتمسفر گرفته و با تبدیل آن به نیتروژن آلی آن را تثبیت نمایند . مهمترین میکروارگانیسم های تثبیت کننده نیتروژن در دریاچه ها جلک های سبزـ آبی (سیانوباکتریها) هستند. (3)


انواع اوتریفیکاسیون:

 فرایند اوتریفیکاسیون میتواند در دو مقوله بحث شود:

الف) اوتریفیکاسیون طبیعی

     ب) اوتریفیکاسیون شدت یافته

اوتریفیکاسیون طبیعی

اوتریفیکاسیون طبیعی ، فرآیندی است که طی آن توده های آبی نظیر دریاچه ها ، خلیج ها یا جریانات آبّی کم سرعت ، به تدریج پیر می شوند و تولیدات اولیه ( عمدتاً فیتو پلانگتونها ) آن بیشتر می شود. این فرآیند بطور طبیعی طی هزاران سال اتفاق می افتد ولی انسان از طریق فعالیتهای خود این فرایند را تسریع می کند. (3)

 به طور معمول در دریاچه های الیگوتروفیک مقدار مواد مغذی کم است که این بستگی به شکل گیری و ترکیبات معمول رسوبات دارد. در این مرحله مواد مغذی خود دریاچه وجود دارند و معمولا سیکل کامل است و هیچ مادای از خارج وجود ندارد . همه تولیدات بیولوژیکی به طور کامل بعد از مرگ تجزیه می شوند. با ورود نوترنیت ها فرآیند اوتریفیکاسیون شروع می شود . هنگامی که جلبکها می میرند و تجزیه می شوند مواد مغذی وجود دارد و دوباره جلبکهای جدیدی رشد می کنند . در طول هر سیکل نوترنیت ها در پیکره آبی بیشتر از سیکل قبلی می شود . با افزایش مواد مغذی تعادل بین تولید و تجزیه به هم می خورد و اوتریفیکاسیون ایجاد میشود .(3) 

اوتریفیکاسیون شدت یافته

 این فرآیند تحت تاثیر افزایش مواد مغذی در اثر فعالیتهای انسانی و تخلیه فاضلاب خانگی، فاضلاب صنعتی٬ فاضلاب کشاورزی و روانابهای سطحی ایجاد می شود . این افزایش مواد مغذی باعث افزایش سریع رشد جلبکها می شود و اوتریفیکاسیون ایجاد می شود. (3)

برخی از منابع مهم نوترینت ها به صورت زیر است :

ـ فاضلاب خانگی

فاضلاب خانگی معمولترین منبع نوترینت ها و مواد آلی هسنتد و بیشترین سهم ایجاد  اوتریفیکاسیون دریاچه را دارد . تخمین زده می شود که به طور متوسط 2g Po4-3 هر روز از طریق مدفوع و ادرار توسط هر فرد دفع می شود.

ـ رواناب سطحی

رواناب سطحی حاوی مقدار زیادی نوترینت ها و مواد آلی از خاک و دیگر منابع سطحی هستند . رواناب سطحی حاوی آب سیلاب ، زهکش با مواد آلی و بقایای غیر آلی از نقاط مختلف سطوح ، از سنگ فرش ها ، کودهای چمن و باغ ها ناشی می شود .

ـ ریزشهای جوی وباران

باران حاوی مقادیر مواد مغذی بسته به آلودگی اتمسفری محل است . محاسبه شده است که حاوی 0.16 تا 1.06 mg/l نیتروژن نیترات و 0.04 تا 1.7 mg/l نیتروژن آمونیاکی و کمتر از 0.1 mg/l فسفر است . (3)

اثرات اوتریفیکاسیون

الف) اثرات فیزیکوشیمیایی

در پیکره اوترفیک میزان فتوسنتز بیشتر از فعالیت سوخت و ساز است . آن به وسیله تشدید تجمع جلبکها مشخص می شود که نهایتاJ منجر به اضافه شدن بار عالی می شود . در عمق دریاچه لایه بندی شده تولیدات بیشتر از سطح آب است به دلیل افزایش تنفس سلولی اکسیژن محلول خیلی سریع مصرف شده و اکسیژن موجود در مواد شیمیایی داخل دریاچه مثل 3No   Co2,So4 ,مصرف شده و تبدیل به NH4+,N2 , و CH4  می شود و تولید بوی نا مطبوع می کند که برای گونه های آبی مضر است . افزایش  فتوسنتز منجر به مصرف بیشتر مقدار بیکربنات می شود در نتیجه pH افزایش می یابد . در پیکره های آبی اوترفیک دو سیکل اکسیژن محلول و دی اکسید کربن وجود دارد و آن افزایش اکسیژن و کاهش CO2 در روز و بر عکس آن شب است . (3)

ب) اثرات بیولوژیکی

اوتریفیکاسیون منجر به افزایش رشدگیاهان آبزی و اغلب باعث شکوفایی جلبکها می شود . مهمترین جلبکهای شکوفاشده جلبکهای سبزـ آبی هستند که شامل گونه های میکروسیستیس, آنابنا,اوسیلاتوریا و آفانیزومنون هستند . جلبکهای گروه دیگر مثل کلرید, سندموس و... نیز شکوفا می شوند . الگلهای سبز رشته ای مثل اسپروژیرا ,کلادوفورا و زیگنما روی سطح شناور می شوند . هنگامی که دانسیته جلبکها به حد کافی رسید شدت تابش نور خورشید به زیر سطح کم می شود و در روی سطح پتو ایجاد می شود که اینها پناهگاه حشرات و پشه های مضر می شود.(3)

بعضی جلبکها مواد سمی آزاد می کنند که باعث از بین رفتن ماهی ها ، حیوانات خانگی و پرندگان می شوند . همچنین شکوفا شدن جلبک ها در استفاده های تفریحی دریاچه و مخازن مثل شنا کردن ، قایق سواری و ماهیگیری اختلال ایجاد می کند . بنابراین اوتریفیکاسیون کیفیت آب را برای مصارف خانگی، تفریحی و دیگر مصارف خراب می کنند . جلبک ها در روی سطح آب ایجاد کف می کنند که این کف مانع نفوذ اکسیژن به آب شده و باعث مرگ ماهی ها می شود . در ابتدا به علت فتوسنتز اکسژن زیادی تولید می شود اما پس از مرگ جلبک های شکوفا شده اکسیژن توسط باکتری ها جهت تجزیه جلبکهای مرده مصرف می شود که این بیشتر از تنفس جلبک ها است و اکسیژن محلول کاهش یافته و این کاهش باعث مرگ ماهی ها و ارگانیسم ها می شود . (3)

کنترل اوتریفیکاسیون:

روشهای متعددی جهت متوقف ساختن اوتریفیکاسیون پیشنهاد می شوند که عبارتند از:

الف) حذف مواد مغذی از فاضلاب

معمولاّ تصفیه ثانویه فقط مواد آلی را حذف می کند و در کنترل اوتریفیکاسیون موثر نیست . روشهای تصیفه پیشرفته همه مواد مغذی را حذف می کند (به طور جزئی) . مقدار بالای مواد مغذی می تواند به وسیله لایروبی رسوبات دریاچه حذف شود .(3)

ب) حذف مواد مغذی محبوس

مواد مغذی فقط در فاضلاب باقی نمی مانند. ممکن است در بافتهای ماهیها و دیگر ارگانیسم های اکوسیستم محبوس شوند . ماهیها و میکروارگانیسم ها هنگامی که سطح آب پایین بوده می توانند در حذف مقداری از آنها کمک کنند. (3) 

ج) غیر فعال سازی مواد مغذی

مواد مغذی می توانند بعد از سیکل طبیعی پیکره های آبی به وسیله واکنشهای مختلف شیمیایی حذف شوند. برای مثال هیدروکسید کلسیم یا سولفات آلومینیم می تواند فسفر را رسوب دهد .(3)

د) حذف مواد مغذی از جریان دریاچه

حذف مواد مغذی از جریان دریاچه می تواند دریاچه را عاری از نوترنیت ها کند . این مسئله زمانی قابل دست یابی است که منابع ورودی نقطه ای باشد مثل فاضلاب خانگی یا صنعتی .(۳)

ه) اکسیژن دهی و اختلاط

اختلاط ستون لایه بندی شده آب دریاچه و مخازن ، حذف شرایط بی هوازی در لایه هیپولیمینون باعث ایجاد حالت یکنواخت اکسیژن محلول ، درجه حرارت ، فسفر و دیگر پارامترها در دریاچه می شود . اکسیژن دهی توسط اختلاط ، شرایط بی هوازی را حذف کرده و آزاد سازی نوترینت ها از رسوبات را به حداقل می رساند.(3)

ی) مدیریت مناسب کاربری زمین

الگوی کاربری زمین در حوضچه آبریز تعیین کننده ماهیت زه کشی است . صاف بودن محل و عدم فرسایش ، بار مواد مغذی روی پیکره آبی را کاهش خواهد داد .

انتخاب مکانهای مناسب برای صنایع ، کشاورزی و توسعه شهری نیز به کنترل کیفیت آب کمک می کند.(3)

اتروفیکاسیون در رودخانه:

ورود فاضلاب های شهری , صنعتی و کشاورزی تصفیه نشده به رودخانه ها باعث افزایش غلظت مواد آلی و کاهش شدید غلظت اکسیژن محلول گردیده و به وجود آمدن     Anoxic

 احتمال افزایش غلضت آمونیاک و نیترات در پایین دست رودخانه افزایش می یابد البته  میزان 

Ɔثیرات فاضلاب ورودی به نسبت بار ورودی و دبی جریان رودخانه بستگی خواهد داشت کاهش غلظت اکسیژن حتی تا  100 کیلومتری محل تخلیه فاضلاب نیز مشاهده گردیده است. کلا U با ورود فاضلاب به رودخانه مقادیر قابل توجهی از مواد مغذی بخصوص ترکیبات نیتراته و فسفات نیز به آب رودخانه می گردد.اوتریفیکاسیون در رودخانه های کوچک با رشد ماکروفیت ها همراه است در حالی که در رودخانه های بزرگ فیتوپلانگتونها غلبه بیشتری نسبت به ماکروفیت ها دارند در چنین وضعیتی غلظت کلروفیل به مقدار بیشتر از  200mg/m3 می رسد . سد سازی و احداث مخازن مختلف در مسیر رودخانه می تواند باعث کاهش سرعت آب در رودخانه گردیده و بوجود آمدن حالت اوتریفیکاسیون را تشدید می کند . (9)

اوتریفیکاسیون می تواند باعث تغییرات قابل توجهی در مقادیر Do  وpH در ساعات مختلف شبانه روز گردد. در یک رودخانه عادی در ساعات روز میزان تولید اکسیژن بیشتراز اکسیژن مصرفی برای تجزیه مواد آلی می باشد و pH به بیش از 10 می رسد در شب غلظت Do و pH  هر دو کاهش می یابد وقتی که فاضلاب وارد همین رودخانه شود، Do بحدی کاهش خواهد یافت که می تواند حالت Anoxic نیز کدورت های بالا ایجاد شود. (9)

با توجه به تغییرات شدید Do  وpH در رودخانه ها در طی ساعات مختلف شبانه روز اگر نمونه برداری از آب  رودخانه در یک ساعت مشخص صورت گیرد می تواند اطلاعات غلطی در خصوص پارامترهای مذکور ایجاد نماید ولی مقادیر مواد مغذی و کلروفیل در ساعات مختلف شبانه روز تغییرات قابل توجهی نخواهد داشت . (9) 

اوتریفیکاسیون در دریاچه :

دریاچه ای را تصور کنید که داری آب تمیز است ، به مرور زمان تخلیه فاضلاب در این دریاچه باعث رشد انبوه جلبک (Algal bloom) می شود آب سبز رنگ می شود و ممکن است با افت ناگهانی اکسیژن محلول در آب ، ماهی ها بمیرند و جلبکها روی سطح آب نیز ظاهر شوند،این گونه آبها از نظر مواد مغذی مثل فسفات و ترکیبات نیتروژن، غنی و به علت اکسیداسیون وسیع این مواد ، اکسیژن محلول در این آبها اندک است در این حالت در نقاط عمیق تر (جایی که ماهی ها تمایل زیادی به زندگی در آن دارند) مسئله کمبود اکسیژن محلول بیش از پیش ظاهر میگردد که این امر عامل خفه شدن ماهیها و نابودی آنهاست به این حالت اوتریفیکاسیون می گویند . به طور خلاصه پدیده اوتریفیکاسیون فرآیندی است که در حضور مواد غذایی به وقوع پیوسته و باعث تغییر در اکوسیستم می شود و عوارض سوئی که بر کیفیت آب ایجاد میشود فرآیندهای تصفیه آب آشامیدنی را پیچیده تر میکند . (9)

اوتریفیکاسیون مستقیماً بر زنجیره غذایی در محیط های آبی اثر می گذارد چرا که وفور مواد مغذی بخصوص نیتروژن و فسفر می تواند باعث نامتعادل شدن تولید کودهای آلگ سبزـ آبی می شود که زئوپلانکتونها قادر به مصرف آنها نبوده لذا آب به حالت کدر درآمده و وضعیتی حاکم می شود که pea soup (سوپ نخود ـ سبز) نامیده می شود . توده های آلگ شناور در سطح دریاچه توسط باد به کرانه های آن برده می شود و در آنجا در اثر تجزیه آلگ ها بوی بسیار بدی این نواحی را فرا می گیرد . توده های آلگ تجزیه شده و از بین رفته به کف دریاچه ته نشین می شود که میتواند باعث تقلیل Do شوند. بنابراین اوتریفیکاسیون زنجیره غذایی نامتعادل را در محیط های آبی به وجود می آورد .(شکل صفحۀ بعد) (9)

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 


                             زنجیره غذایی طبیعی

 

 


 

                 زنجیره غذایی نامتعادل                                                                 

 

 


                           

 

                                                                                                         

 


                                                            

                                   

 

                                                   

                                                       

 

 

 

راههای پیشگیری از اتریفیکاسیون :

مواد مغذی اصلی مورد نیاز برای رشد موجودات با منشأ گیاهی عبارتند از : Co2 ، نیتروژن غیر آلی و فسفات ، مجموعـه ای از مواد شیمیایی بامقادیر جزئی نیز مورد نیاز می باشد که می توان به آهن و منگنز اشاره نمود . راه اصلی کنترل رشد در دریاچه های اوتروفیک ، کنترل ورود مواد مغذی به دریاچه می باشد البته آبهای رودخانه های غیر آلوده به فاضلاب هم مقادیر قابل توجهی از کربن به شکل بیکربنات می باشند که می توان منبع تولید Co2 محسوب گردد لذا بسیاری از محققان معتقدند که عامل محدود کنندۀ رشد در دریاچه های مذکور معمولاً فسفات  می باشد زیرا کربن به مقدار کافی جهت استفادۀ موجودات گیاهی وجود دارد و با توجه به اینکه آلگهای سبز- آبی قادر به فیکسه کردن نیتروژن اتمسفری و استفاده از آن می باشند لذا حتی اگر قادر به کنترل نیتروژن ورودی به رودخانه باشیم هرگز نخواهیم توانست مسئله استفاده از نیتروژن اتمسفری را کنترل نمائیم با تفاسیر فوق به نظر می رسد بهترین را محل کنترل رشد در دریاچه ها و رودخانه های اوتروفیک ، ممانعت از ورود فسفات به آب باشد . میزان ورود نیتروژن و فسفات از زمین های کشاورزی  بدون استفاده از کودهای شیمیایی به آبهای سطحی رقم قابل توجهی نخواهد بود ولی اگر همین زمینها با استفاده از کودهای شیمیایی تقویت شوند و یا آلودگی بصورت غیر طبیعی در منطقه وجود داشته باشد (مانند فاضلابهای حاوی دترجنت و ... ) مقدار مواد مذکور در آبهای سطحی بشدّت افزایش خواهد یافت .  (9)

مطالعات مختلف نشان می دهد که حداکثر مقدار قابل قبول مواد مغذی موجود درآب دریاچه ها در هنگام چرخش بهاره آب که نمی تواند باعث رشد سریع آلگ وسایر گیاهان هرزه شود عبارتند از :3 mgr/lit/ . برای مجموع آمونیاک و نیترات و2./. میلی گرم در لیتر برای اورتوفسفات در دریاچه های با میانگین سالیانه غلظت کل نیتروژن برابر با8mg/ lit /. و فسفات 1mg/lit/. محیط بسیار مناسبی برای رشد موجودات گیاهی مذکور در فصول بهار وتابستان خواهد بود . یکی از راههایی که برای کاهش وارد ساختن مواد مغذی به دریاچه ها و رودخانه ها پیشنهاد میگردد متبوق ساختن فاضلاب های تصفیه شده به زیر سطح زمینهای بایر با لوله های مشبک می باشد . (9)

گاهی استفاده از میکرواسترینرها ((microstrainers که نوعی فیلتر می باشند برای فیلتراسیون آب و حذف فیتوپلانگنون ها پیشنهاد می شود که البته این کار پرهزینه و جمعاً ناممکن است . میکرواسترینرها نمونه پیشرفته غربال ((screen می باشند که از رشته های بسیار نازک استیل با قطر منافذ  20 تا 40 میکرون ساخته می شوند که برای حذف مواد و ذرات نسبتاT ریز از جمله فیتوپلانگنون ها کاربرد دارند . به لحاظ داشتن منافذ بسیار ریز ، امکان clogging (گرفتگی) آنها بسیار بالاست لذا برای کاهش احتمال گرفتگی معمولاً این وسیله به پایه های متصل گردیده و با سرعت 5 m/sec/ . به چرخش در می آید و ضمن چرخش مرتبا آب با فشار زیاد بر روی آن اسپری می شود معمولاً میزان دبی تصفیه شده به وسیله میکرواسترینر ها معادلm2.day/750' 2500 m3 در نظر گرفته می شود. (9)

استفاده از مواد شیمیایی برای کنترل جلبکها به عنوان آخرین راه حل می باشد که در این راستا اصلی ترین ماده مورد استفاده ، سولفات مس میباشد . افزایش غلظت سولفات مس در آب باعث ایجاد سمیت برای ماهی ها گردیده و همچنین در صورت کاربرد آن برای مدت های متمادی می تواند در رسوبات کف منبع آبی تجمع پیدا کند در صورت استفاده از این ماده بایستی آن را در فواصل زمانی مشخص به آب اضافه نمود و استفاده یک بار از آن در فصل رشد آلگ نمی تواند کمک موثری برای کنترل جمعیت آلگ ها بنماید . (9)

وارد ساختن آب تمیز با دبی بالا به منابع آبی آلوده به مواد مغذی و مواد آلی در ابتدای ورود این مواد به منظور کاهش زمان ماند آب و خروج سریعتر مواد مغذی و ترقیق آنها نیز بعنوان یک راه برای پیشگیری از اوتروفیکاسیون مطرح باشد که برای مخازن پشت سد و دریاچه های کوچک عملی است .  برای کاهش اوتریفیکاسیون می توان به نکات زیر نیز توجه داشت: 

(1 کنترل آلودگی غیر نقطه ای که از منابع مبهمی وارد اکوسیستم های آبی می شوند سبب کاهش اتریفیکاسیون می شود .

(2 ایجاد مناطق بافر در کنار رودخانه ها به منظور ته نشینی مواد مغذی و رسوبات در این مناطق و جلوگیری از ورودشان به آب .

(3 ایجاد مناطق بافر نزدیک زمین های کشاورزی و جاده ها ، دیگر راه ممکن برای جلوگیری از مواد مغذی به داخل آب است .

(4 کنترل استفاده از کود های کشاورزی به وسیلۀ نیتروژن خاک که روشی برای بهینه سازی مصرف کود های کشاورزی که از مصرف زیادی آن جلوگیری می کند .

 (5تصفیه فاضلاب های شهری و صنعتی .

 (6کنترل مزارع پرورش ماهی : به عنوان مثال در اسکاتلند با تغییر دادن محل قفس ماهی درفواصل زمانی از تجمع مواد مغذی در یک نقطه جلوگیری می شود .

 (7 اقدامات تنظیمی مطلوب در رساندن شکوفایی به فراوانی اصلی اش و نه حذف کامل آن .

 (8اقدامات پاکسازی انجام شود که شامل حذف فسفر است .

(9 کاهش ورودی ها که منشاR آنتروپوژنیک دارند .

(10  انجام ارزیابی یکپارچه زیست محیطی : انتشار تخلیه آسیبها ورودیها به محیط زیست دریابی و تمرکز و اثرات مواد مغذی در محیط زیست آبی .

 (11کنترل بخشهای مختلف کشاورزی و همکاری نزدیک و نبادل تجربیات با دیدگاه عمل کشاورزی _ محیط زیست سالم ، در بخشهای کنترلی ایجاد شود .

 (12استفاده از سولفات مس برای مبارزه با تولید جلبک های ذره بینی و الیاف دار.

(13 اتخاذ روشی برای تقویت عمل دنیتریفیکاسیون دریاها به منظور خلاصی از نیتروژن مازاد .

 (14استفاده کمتر از کودهای معدنی با بنیان فسفات و نیترات .

 (15استفاده از روش sand bar opening به منظور کنترل شکوفایی جلبک ها .

 (16در بخش نیروگاهها : کاهش دمای پساب حاصل از نیروگاهها قبل از تخلیه به دریا.  

 

منابع و مأخذ :

3ـ کارگر. مهدی، پایان نامه A بررسی لایه بندی حرارتی و تاثیر آن بر کیفیت آب و وقوع اوتریفیکاسیون در مخزن سد حنا@، سال1383،فصل اول/ کلیات ، صفحات 26'1 تا 62'1

6ـ بیتون. گابریل ،ترجمۀ میرهندی. سید حسن، نیک آئین . مهناز،  A میکروبیولوژی فاضلاب@ ، انتشارات دانشگاه علوم پزشکی تهران ، چاپ اول، 1383، صفحه

7ـناصری. سیمین، قانعیان . محمد تقی ،A مدیریت کیفیت دریاچه ها و رودخانه ها @ ، انتشارات نص ، چاپ اول ، پاییز 1381

1. Seng Lung. wu, “Water Quality Modeling For Waste lode Allocations And TMDLS” ,published simultaneously in Canada , 2001  

2.  Kumar u., Kakvani B.,“Water Environment And Pollution”, Published by Agrobioslindial ,2000 

4. www.Iran - newspaper.com

5. Epa..Nutrient Criteria Technical Guidance Manual Lakes And Reservoirs.1999

8. Harper. David, “ of Freshwaters”, published by chapman & hall, 1995, page »2«.  

9. Jـ hammer. Mark, “Water And Wastewater Technology”, published prentice-hall International Inc, second edition,

pages «168-173».

 

 

 

 

+ نوشته شده توسط رضا در سه شنبه 1386/03/08 و ساعت 15:51 |

 

 

شوينده‌ها و محيط زيست

 

 

مقدمه

 

رشد فزايندة جمعيت جهان، مشكلات عمده‌اي را در ارتباط با پاكيزه نگاه داشتن زمين ايجاد كرده است. نگراني دربارة تأمين بهداشت و رفع آلودگي‌هاي ناشي از صنعت كه سرنوشت و حيات زمين را به مخاطره خواهند افكند برنامه‌ريزيهاي جدي را براي تغيير و بهبود شرايط زندگي طلب مي‌كند. توسعه صنایع و رشد جمعیت همراه با ارتقاء سطح بهداشت موجب بکار گیری وسیع مواد شوینده گردیده است . این مواد از طریق فاظلاب های صنعتی و خانگی به آبهای سطحی تخلیه شده و موجب مخاطرات زیست محیطی می گردند .(13)

در سالهاي اخير با پيدايش بيماريهايي مانند ايدز و انواع هپاتيت‌ها و همچنين بازگشت بيماريهاي عفوني فراموش شده‌اي مانند سل و تداخل آن با ويروس ايدز، اهميت مصرف محصولات بهداشتي بيش از بيش مشخص شده است. به طوري كه تحولات عمده‌‌اي در نحوه توليد و مصرف فرآورده‌هاي شوينده بهداشتي پديد آمده است.

گسترش بيش از حد صنايع صابون و شوينده‌ها در جهان عليرغم دارا بودن جنبه‌هاي مثبت فراوان آلودگي‌هاي نويني را به محيط زيست وارد كرد و توجه مسئولان محيط زيست كشورها را به خود جلب نمود.

ورود شوينده‌ها به فاضلاب به لحاظ بروز مسائل و عوارض متعدد چون پديده مغذي شدن و          تجزيه ناپذيري گروه سخت شوينده‌‌ها و ايجاد كف و ... سبب آلودگي منابع آبي و محيط زيست مي‌شود. این ترکیبات دارای یک گروه قطبی آب دوست ویک شاخه هیدو کربنی غیر قطبی آبگریز است . شوینده ها به چهار گروه آنیونی ، کاتیونی ، غیر یونی و امفرتریک تقسیم می گردد که شوینده های آنیونی کاربرد وسیعی دارد . (13)

در اين مقاله تركيب شيميايي شوينده‌ها، مشكلات زيست‌محيطي ناشي از شوينده‌ها و تأثيرات فسفات در محيط زيست و راهكارهاي مقابله با اين مشكلات نظير انتخاب مواد اوليه مناسب، تهيه محصولاتي با كارايي بيشتر، كاهش مواد پركننده، تجزيه‌پذيري شوينده‌ها و توليد محصولات شوينده كنسانتره بررسي و پيشنهادهايي به منظور كاهش اثرات مخرب شوينده‌ها در محيط زيست ارائه شده است.

آشنايي با صابون به عنوان اولين پاك كننده به قرنها پيش برمي گردد، ولي رشد جمعيت و توجه انسان به بهداشت موجب شد كه توليد صابون با منشأ طبيعي جوابگوي مصرف نباشد. در نتيجه از اوايل قرن نوزدهم ميلادي مواد شوينده مصنوعي به نام دترجنت وارد بازار شد ]1[. استفاده از دترجنتها پس از جنگ جهاني دوم گسترش يافت.(2)

به تركيباتي كه علاوه بر انحلال و پخش در‌ آب قدرت پاك كنندگي آن را افزايش ‌دهند دترجنت گفته مي‌شود. انواع طبيعي پاك كننده‌ها مثل صابون، گل سرشور و غيره از زمانهاي قديم مورد استفاده قرار گرفته‌اند ولي آنچه كه امروز به نام دترجنت مصرف مي‌شود سنتيك (توليد شده به صورت مصنوعي) مي‌باشد. ورود اين مواد در زندگي انسان به سرعت باعث كاهش كاربرد انواع طبيعي پاك كننده‌ها شده است ]2[.

كف كردن صابونها در آبي كه املاح كلسيم و پتاسيم داشته باشد به تأخير مي‌افتد در نتيجه اين املاح باعث كاهش قدرت پاك كنندگي مي‌شوند. در حالي كه اين مشكل به علت فرمول خاص دترجنتها تا حدود زيادي برطرف شده است ]3[.

 

 

اجزاي شيميايي يك پاك كننده به طور كلي به سه دسته عمومي طبقه‌بندي مي‌شود:

 

1-  سورفاكتانتها (مواد فعال سطحي يا مواد مؤثر)

2-  سازنده‌ها (پركننده‌ها)

3-  مواد متفرقه

سورفاكتانت‌ها به عنوان عامل خيس كننده عمل كرده كشش سطحي آب را كم مي‌كنند در نتيجه آب بهتر وارد بافت الياف مي‌گردد. اين مواد همچنين ذرات كثيف و آب را به يكديگر اتصال مي‌دهند.

سازنده‌ها نقش اصلي در پاك كننده‌ها دارند و عامل جدا كنندگي هستند. سازنده‌ها، يون‌هاي منيزيم و كلسيم موجود در آب سخت را به شكل يون‌هاي بزرگ محلول در آب درمي‌آورند ]4[. مواد سازنده خاصيت قليايي در آب ايجاد مي‌كنند و مانع از نشست مجدد لكه‌ها مي‌شوند. امروزه بيشترين سازنده‌هاي متداول مورد استفاده، پلي‌فسفات‌ها هستند ]4 و 7[.

پاك كننده‌ها داراي مواد ديگر مختلفي از قبيل براق كننده‌ها، عطرها،  عوامل ضد خوردگي، آنزيم‌ها، نرم‌كننده‌ها، خوشبو كننده‌ها و مات كننده‌ها هستند ]7[.

دترجنتها اصولاً تركيبات آلي زنجيره‌اي كربن‌دار هستند كه داراي 2 قطب هيدروفيل و ليپوفيل مي‌باشند. قطب هيدروفيل، آب دوست و قطب ليپوفيل، چربي دوست مي‌باشد.

 

 

 بر اساس خصوصيات قطب هيدروفيل دترجنتها به 3 گروه تقسيم مي‌شوند ]3[:

 

1- دترجنتهاي آنيوني: اين تركيبات در اثر يونيزاسيون در محيط آبي به يونهاي منفي
 كه در آن R يك زنجير كربني طولاني الكيلي و يك يون مثبت كه اغلب سديم است تفكيك مي شوند. بيشترين دترجنت مصرفي در منازل و مصارف عمومي در اين گروه قرار دارد ]3[.

2- دترجنتهاي كاتيوني: اين دترجنتها در اثر يونيزاسيون به يونهاي مثبت گروه آمونيومي كه دافع آب است و گروه يون‌هاي منفي جاذب آب تبديل مي‌شود و داراي قدرت زياد باكتري كشي
مي‌باشند
]3[.

3- دترجنتهاي خنثي: اين پاك كننده‌ها از تركيب چند شاخه اتيلن بر روي يك ريشه‌اي كه دافع آب است حاصل مي‌شود و بهترين مثال از آنها پلي‌گليكول اتوالكيل فنل است كه قدرت پاك كنندگي شديدي دارد ]4[.

شوينده‌ها بر اساس مواد فعال سطحي به دو دسته سخت و نرم تقسيم مي‌شوند كه شوينده‌هاي نرم شامل LABS يا الكيل بنزن سولفونات خطي هستند كه تجزيه پذير مي‌باشد. شوينده‌هاي سخت كه شامل ABS يا الكيل بنزن سولفونات شاخه‌اي مي‌باشند از اين گروه مي‌توان به مشهورترين عامل دودسيل بنزن سولفونات سديم اشاره كردكه‌به دليل داشتن شاخة فرعي در محيط زيست تجزيه نمي‌شود و سبب آلودگي محيط زيست مي‌گردد ]4 و 9[.

در كشورهاي پيشرفته با ارتقاء بهداشت و پاكيزه‌تر شدن محيط زندگي، بدون ترديد مصرف پاك كننده‌ها افزايش يافته و لزوماً با رعايت جنبه‌هاي اقتصادي همراه شده است ]5[. براي ترسيم آينده‌اي كه حتي‌الامكان كمتر دچار خطا و اشتباه باشد نگرشي بر روند توليد محصولات، تغييرات فرمولاسيون و مصرف مواد اوليه مختلف در سطح جهان ضروري است ]8[. به طور كلي در كشورهاي پيشرفته وضعيت شوينده‌ها متأثر از تغييراتي در فرمولاسيون محصولات بوده است مثل تمايل به توليد محصولات عاري از فسفات و يا تمايل به ساخت پودرهاي سنگين و غيره ]5[.

انواع مواد پاک کننده :

 

صابون  (Soap)

صابون‌ها را می‌توان از هیدرولیز قلیایی چربیها و روغن‌های طبیعی (استر اسیدهای چرب با گلیسرول) مانند پیه ، روغن‌های نارگیل ، زیتون ، نخل و تالو تهیه کرد که این واکنش به نام فرایند صابونی شدن (Saponification) موسوم است:



C3H5(OOCR)3 + 3NaOH 3NaOOCR+C3H5(OH)3


باید توجه داشت که در روشهای جدید ، از هیدرولیز مستقیم چربی‌ها بوسیله آب در دمای زیاد استفاده می شود. این موضوع ، تصفیه و ایزولاسیون اسیدهای چرب را که به صابون‌ها خنثی می‌شوند، ممکن ساخته، اساس یک فرایند پیوسته را بوجود می‌آورد. از نقطه نظر شیمیایی ، صابون‌ها ، نمکهای فلزی اسیدهای چرب (اسیدهای کربوکسیلیک) راست‌زنجیر با حدود 10-18 اتم کربن می‌باشند.

با اینکه همه نمکهای فلزی اسیدهای چرب ، صابون هستند، اما تنها نمکهای قلیایی مانند سدیم و پتاسیم) در آب حل می‌شوند و خاصیت پاک‌کنندگی دارند. نمکهای فلزهای قلیایی خاکی (مانند کلسیم و منیزیم و..) در آب حل نمی‌شوند. از این رو صابون‌های معمولی در آب سخت در مجاورت یون‌های کلسیم و منیزیم رسوب می‌کنند. به این ترتیب صابون خوب کف نمی کند و خاصیت پاک کنندگی خود را از دست می‌دهد.

نمکهای آلومینیوم اسیدها نیز در آب نامحلول و در روغن‌ها محلول هستند و از این ماده ، در چربی‌های نرم کننده ، رنگ ، روغن جلا و ضد آب کردن مواد استفاده می‌شود. نمک اسیدهای فلزات سنگین مانند کبالت یا مس نیز بعنوان ماده خشک کننده در رنگهای ساختمانی و جوهر ، قارچ کش ها و مواد ضد آب استفاده می‌شود.

کیفیت و مرغوبیت صابون ، به نوع چربی روغن بکار رفته بستگی دارد. لذا از خالصترین و بی‌بو ترین آنها استفاده می‌گردد. علاوه بر چربی و قلیا مواد افزودنی دیگری هم در فرمولاسیون صابون وارد می‌شوند. این مواد عبارتند از:مواد جلوگیری کننده از اکسیداسیون مثل تری اتانول آمین اولئات ، مواد جلوگیری کننده از فساد صابون مانند دی سیانو دی آمیدو سدیم سولفانیلات ، روغن‌های معطره برای ایجاد بوی خوب صابون و غیره(14)

 

 

 

پاک کننده های سنتزی(14) (Synthetic detergents)

مواد شوینده سنتزی که امروزه بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرند، مانند صابون ، از یک زنجیر هیدروکربن متصل به نمک یک اسید محلول در آب تشکیل شده است. البته در تهیه این پاک کننده‌ها باید توجه داشت که طول زنجیر و نوع هیدروکربن مورد استفاده بطور مناسب انتخاب گردد. از گروههای قطبی مشتق شده از اسید سولفوریک در حد بسیار عمومی برای جایگزینی کربوکسیلات استفاده می‌گردد.

بعنوان مثال می‌توان به آلکیل سولفاتها (ROSO3Na) ، آلکان سولفوناتها (RSO3Na) و آلکیل آریل سولفوناتها (R-C6H4-SO3Na) اشاره کرد و از مهمترین این مواد می‌توان سدیم لوریل (دودسیل) سولفات (C12H25-OSNa) و سدیم دودسیل بنزن سولفونات (C12H25-C6H4-SO3-Na) را که دارای قدرت پاک کنندگی بالایی هستند، نام برد. استرها و آمید اسیدهای چرب نیز که از تورین (H2NCH2CH2SO3H) و اسیدایزاتیونیک (HOCH2CH2SO3H) تهیه می‌شوند، از جمله اولین ترکیبات سنتزی تلقی می‌شوند. مضافا ، آلکان فسفوناتها معرف نوع دیگری از مواد صناعی آنیونی می‌باشد.

از طرف دیگر احتمال دارد که تغییر و اصلاح گروههای قطبی بوسیله تغییر در علامت بار الکتریکی یون فعال در سطح مسیر شود. یک مثال بسیار معروف از مواد شوینده کاتیونی (invert soaps) ، ملح آمونیوم نوع چهارم این طبقه بفرمول C16H33N(CH3)Br است. در طبقه دیگر یعنی مواد شوینده غیر معدنی ، گروه قطبی عبارت از گروه آب دوست غیر مجتمع شده می‌باشد که معمولا حاوی چند گانگی وظایف اکسیژن (اتر و الکل) است که در پیوند هیدروژنی با آب برگزیده شده است. مثالی در این مورد ، استر تهیه شده از یک اسید چرب و قند است.

از انواع عمومی دیگر ، می‌توان به پلیمریزاسیون تعدادی از واحدهای اکسید اتیلن با یک الکل اشاره کرد که دارای فرمول عمومی R-O-(CH2CH2O)2H می‌باشد. همچنین اکسیدهای آمین مانند R-N(CHsub>3)2O و اکسیدهای فسفین منسوب آنها نیز تهیه شده‌اند. مهمترین شوینده های سنتزی عبارتند از:

صابون مایع(14)

صابون مایع ، در واقع از نظر مواد تشکیل دهنده ، جزو صابون‌ها صابون مایع ، در واقع از نظر مواد تشکیل دهنده ، جزو صابون‌ها محسوب نمی‌شود و از پاک کننده‌ های سنتزی می‌باشد. البته اگر در ساختمان معمولی از روغن نارگیل زیاد و یا روغن هایی مثل روغن بزرک استفاده شود، می‌توان صابون را به صورت مایع در آورد. صابون‌های مایع ، علاوه بر ماده اولیه و اصلی خود ، دارای مواد دیگری مثل نرم کننده ، پاک کننده و کف کننده ، ضد باکتری و چرب کننده هستند(14).

 

شامپو

شامپوها نیز از پاک کننده های سنتزی هستند. ماده اصلی تشکیل دهنده شامپوها عبارتند از: عامل پاک کننده که خود شامل سه دسته مواد فعال سطحی آنیونی (مثل سدیم لوریل اتر سولفات و تری اتانول آمین سولفات ، آمفوتری (مثل بتائین کوکوآمیدوپروپیل) و غیر یونی هستند. عامل تقویت کننده کف (مثل بتائین) ، عامل حالت دهنده مو و عامل نگهدارنده (مواد ضدعفونی کننده و میکروب کش) ، عامل صدفی کننده مثل اتیلن گلیکول و عامل غلیظ کننده مثل نمک طعام و عامل رنگ و بو مثل عصاره گیاهان.

پودرهای لباسشویی(14)

ماده اصلی در پودر های لباس شویی و بعضی از شوینده ها سورفکتانت است که نقش اساسی در پاک کنندگی دارد . ذرات سورفکتانت به چربی ها و آلودگی ها می چسبند و پس از اندک زمانی (بر اثر حرکت و لغزش) آنها را از لباس و دیگر چیزها جـدا می کنند .

بسیاری از شوینده ها برای جلوگیری از چسبیدن دوباره ی آلودگی و چربیها  از فسفات استفاده می کنند . فسفات پس از شستشو  وارد روان آبها می گردد و سبب رشد بیش از حد جلبک و گیاهان درون رودها ( فاضلاب هایی که به رودها می ریزند) می شود . اکسیژن محلول در آب سهم جلبک هایی می شود که رنگ آب را سبز کرده اند .

جانداران دیگری که بایستی از اکسیژن سهم داشته باشند ، از این سهم به دلیل ازدیاد جلبک ها محروم می شوند. این شروع چرخه ی ناقص در اکوسیستم جاندران آبزی و متعاقب آن جاندران خشکی است .

 

متاسفانه به شخصه در تمامی پودرهای لباس شویی تولید داخل ترکیبات فسفات را بلا استثناء دیده ام . این مساله بر می گردد به عدم آگاهی مصرف کننده از ضرورت استفاده از کالاهای دوستِ محیط زیست . در کشور های اروپایی پودرهایی وجود دارد که مصرف کننده با میل خود و به منظور همراهی با طبیعت آنها را انتخاب می نماید .پودرها ماشین لباسشویی نسبت به پودرهای رختشویی چند ماده اضافه دارند که بر قدرت پاک کنندگی آنها می‌افزاید. یکی از این مواد ، پر بورات است که از سفید کننده ها و رنگ برهاست. اجزای اصلی پوردهای لباسشویی شامل موارد زیر هستند:
ماده اصلی و فعال (مواد غیریونی و آنیونی) که عامل پاک کنندگی و جدا کردن چرک از لباس است، عامل قلیایی کننده (مثل سیلیکات ها) که از خوردگی بدنه لباسشویی جلوگیری می کند، عامل سفیدکننده و رنگ سرکه معمولا پربورات سدیم است، عامل کنترل کننده کف و پاک کننده کمکی ، عامل کاهش سختی آب که به پاک کنندگی هم کمک می‌کند (مثل فسفات ها) ، عامل جلوگیری از رسوب مجدد چرک مثل CMC از شستن دوباره چرک روی لباس جلوگیری می‌کند، اپتیکال براتیز که باعث درخشندگی پارچه می‌شود، مواد میکروب کش و ضدعفونی کننده(14).

سفید کننده ها و رنگ برها

بسیاری از لکه برها موادی هستند که از آنها به عنوان سفید کننده ، ضدعفونی کننده و پاک کننده استفاده می‌شود. رایج ترین ماده ای که از آن به عنوان سفید کننده استفاده می‌شود، آب ژاول است که خاصیت ضدعفونی کننده نیز دارد، زیرا یک سفید کننده کلردار است و از سفید کننده های دیگر ، پربورات سدیم است که از آن ، بیشتر در خشک شویی‌ها و نیز در ترکیب پودرهای ماشین لباسشویی استفاده می‌شود. قدرت سفیدکنندگی پربورات از آب ژاول.(14) کمتر است.

آب اکسیژنه یا پراکسید هیدروژن هم یک ماده رنگ بر و سفید کننده است. علاوه بر مواد ذکر شده ، موادی مثل الکل ، آمونیاک ، استن ، اسید نیتریک ، اسید اگزالیک ، تربانیتن ، جوش شیرین ، کربنات سدیم ، تتراکلریدکربن و غیره نیز.(14) خاصیت رنگ بری و پاک کنندگی دارند.

قیاس صابون و پاک کننده های سنتزی (14)

صابون‌ها در هنگام واکنش با ناخالصیهای یونهای فلزی موجود در آبهای طبیعی ، بویژه کلسیم و منیزیم ، منجر به تشکیل نمکهای نامحلول در آب می‌شوند و به صورت رسوب از آب جدا می‌شوند. اما نمکهای فلزات قلیایی خاکی و املاح فلزات سنگین مواد شوینده سنتزی در آب محلول هستند. لذا این شوینده ها در آب سخت نیز پاک کنندگی خوبی دارند و رسوب جدید تشکیل اسیدی نامحلول راسب می‌شوند، نمی‌دهند.
صابونهای کربوکسیلات در PH پایین ، هیدرولیز شده و به صورت ابون ، ولی شوینده های سنتزی ، پایداری زیادی در برابر اسیدیته از خود نشان می‌دهند. زیرا پاک کننده های صابونی ، نمکهایی هستند که آنیون تشکیل دهنده آنها ، به اسیدهای ضعیف تعلق دارند و در محیط اسیدی به راحتی هیدرولیز می‌شوند.

از دیگر تفاوتهای شوینده های سنتزی با صابونها ، تغییر و اصلاح در ساختار این مواد نسبت به مولکول صابون است که باعث ایجاد بهترین حالت تعادلی آب دوستی ف چربی دوستی و خصوصیات انحلال پذیری ، اثر میکروب کشی و ایجاد نرمی در منسوجات و غیره می‌شود.

پاک کننده های سنتزی به تنهایی از نظر قدرت پاک کنندگی با صابونها معادل نیستند، اما دو افزاینده مهم ، قابلیت تخمیر کنندگی آنها را به نحو قابل ملاحظه ای افزایش می‌دهد. سدیم تری پلی فسفات که به عنوان یک سازنده بکار می‌رود، قابلیت شکستن و تعلیق برخی از خاکهای رسی ، رنگها و سایر مواد جامد بسیار ریز محلول در آب را داراست. بعلاوه این جسم با تعداد زیادی از یونهای فلزی ، کی‌لیت تشکیل می‌دهد.اک کننده های خانگی ، همچنین محتوی نیم تا یک درصد کربوکسی متیل سلولز (CMC) هستند که این جسم ، از واکنش سلولز با کلرواستیک اسید در محلول بازی تهیه می‌شود.

این ماده پلیمری ، قادر است که از رسوب مجدد جرم بر روی منسوجاتی که به وسیله پاک کننده ها پاک شده است، جلوگیری کند. سایر افزاینده های معمولی عبارتند از: مواد سفید کننده ، مواد کف زا و یا سایر مواد تنظیم کننده می‌باشد. (14).

 

اثرات زيست‌محيطي شوينده‌ها و راهكارهاي مقابله با آنها

 

 

هنگامی که فاضلاب های خانگی به منابع آبهای بسته ، مانند دریاچه ها و تالاب ها وارد می شوند ، مقداری از ترکیبات فسفر دار و نیتروژن دار باقیماننده از شوینده های ساختگی ، به همراه فاضلاب در آن راه می یابند . چون فسفات ها و نیترت ها ، غذای مناسبی برای رشد گیاه هان آبزی و جلبک ها می باشد ، سبب رشد سریع و غیر عادی جلبک ها می شود و این جلبک ها با مصرف بی رویه اکسیژن حل شده در آب سبب کمبود اکسیژن در اب ، آلوده شدن آن و مرگ و میر ماهی های آبزی های مفید دیگر می شود . از این راه ، زیان های زیادی به منابع پروتئنی وارد می شود افزون بر آن با ایجاد گل ولای و ته شدن آن برکف دریاچه ها عمق را کم می کند و آنها را به تدریج به یک مرداب و محل رشد جلبک ها ونامناسب برای زیستن ماهی تبدیل می کند این عمل سبب از بین رفتن آبزیهای مفید یا کوچ کردن آنها به محل های دیگر می شود .

زیان دیگری که شوینده ها ساختگی به محیط زیست وارد می کنند  این است که کف زیادی بر سطح اب بوجود می آورد تا حدی جلوی رسیدن نور را بدرون اب میگیرد و مانع پدیده حیاتی نور ساخت (فتوسنتز )که یکی از منبع های مهم اکسیژن گیری آب است می شود چون بیشتر این شوینده ها قابل تجزیه شدن نیست و مدتی در آب باقی می ماند این عمل نیز سبب کمبود اکسیزن اب ، مرگ و میر ابزی ها و یا کوچ کردن آنها به محل های دیگر و کمبود منبع پروتئنی در آن محل می شود افزون بر اینها نیترات های موجود در اب در بدن کودکان خرد سال مقداری به نیتریت تبدیل می شود که با همو گلوبین خون تر کیب پایداری بوجود می آوردکه عامل بروز نوعی بیماری سخت و کشنده است ( 11 )

مواد شوینده به علت وارد شدن در سفره های آبهای زیر زمینی و مساعدت به آلودگی مورد اتهام هستند با این حال به نظر می رسد که تحرک هایباکتری ها در زمین به آن علت افزایش پیدا نکند .در عمل وجود چند میلی گرم مواد شوینده نوع آنیونی که بیش از همه مورد استفاده قرار می گیرند ظاهرا خطری برای موجودات دریای و برای مصرف کنندگان این آبها ندارد .(13)

سالهاي زيادي است كه صنايع صابون و دترجنت به دليل ايجاد آلودگي‌هايي در آب مانند آلودگي كف و مغذي شدن توجه مسئولان محيط ‌زيست را  به خود جلب نموده است. دترجنتها پس از مصرف به همراه پساب به درياچه‌ها يا رودخانه‌ها ريخته مي‌شوند و بر روي محيط‌زيست تأثير مخرب مي‌گذارند. آلودگي محيط زيست ناشي از مصرف دترجنتها بيشتر از نظر دو عامل قابل بررسي است.

1-  اثر مواد مؤثر موجود در دترجنت.

2-  اثر مواد پر كننده موجود در دترجنت.

آثار سوء حياتي شوينده‌ها بر محيط زيست عبارتند از:

1-  تجمع كف بر روي آبهاي سطحي و جلوگيري از عمل اكسيژن‌گيري آب

2-  توليد بو و طعم نامطبوع در آب

3-  اثرات سمي بر موجودات زنده مانند انسان، موجودات آبي و گياهان

4-  تخريب و انهدام اكوسيستم

5-  حذف و كاهش مواد معلق آب در حضور شوينده‌ها به صورت دلخواه مقدور نيست.

6-  به خودگيري ميكروبها بيماري‌زا و مساعد نمودن شرايط محيطي در جهت شيوع بيماريها

7-  اشكال در امر انعقاد و ته‌نشيني و صاف كردن آب

8-  وقوع پديده EUTROFICATION به لحاظ مصرف فسفاتها

9-  تجزيه‌ناپذيري گروه سخت دترجنتها

10- ايجاد واكنش فيزيولوژيكي در مصرف كننده آب آلوده ]9 و 4 [.

 در اینجا به بررسي برخي از مهمترين آثار سوء شوينده‌ها و راهكارهاي مقابله با آنها می پردازیم :

در باره ایجاد کف مطالعاتی انجام شده در سالهای 1960-1961 روی آبهای سن در جنوب پاریس نشان داده است که در برخی از اوقات بویژه مواد پروتئنی وارد شده توسط فاظلاب شهری و صنایع غذایی مسئول واقعی حجم زیادی از کف در سطح رودخانه ها و همچنین بهم خوردگی و کدر بودن آب هستند . مواد شوینده استاندارد شده اند و باید دارای بیش از 80 درصد مواد فعال کشش سطحی که قابل از هم پاشیدگی زیست شناختی هستند باشند . (12)همچنان كه پاك كننده بيشتري به وسيله پساب به آبهاي طبيعي اضافه مي‌شود، كف بيشتري ايجاد مي‌كند كه تأثير به‌سزايي در محيط زيست دارد. عامل ايجاد كف، سورفاكتانت پاك كننده‌ها  مي باشد.

وجود كف در حوضهاي هوادهي در تصفيه‌خانه‌هاي فاضلاب ميزان انتقال اكسيژن به فاضلاب را به شدت تقليل مي‌دهد به طوري كه گاهي تقليل راندمان تصفيه در اثر كف دترجنتها به 80 درصد مي‌رسد. در حوضهاي ته‌نشيني اوليه وجود ماده مؤثر دترجنت مانع ته‌نشيني كامل مواد معلق مي‌شود و چربي موجود در فاضلاب در اثر كف زياد به ساير قسمتهاي تصفيه خانه نيز راه مي‌يابد ]9[.

ماهيان و آبزيان نيز از آثار سوء شوينده‌ها بي‌بهره نيستند زيرا شوينده‌ها باعث كاهش ميزان اكسيژن گيري آب مي‌شوند. شوينده‌ها قادرند حالت و كيفيت پروتئين را تغيير دهند و متابولسيم باكتري‌ها را مختل سازند و موجب كندي اعمال حياتي آنها گردند، اين امر ناشي از اثر شوينده‌ها در كاهش كشش سطحي آب مي‌باشد ]4[.

غشاء ميكروارگانسيم‌ها در اثر شوينده‌ها پاره شده و موجب از بين رفتن آنزيم‌ها مي شود. اين موارد در مورد مصرف دترجنتهايي است كه ماده مؤثر آن تجزيه شونده نيست. اما مواد مؤثر تجزيه شونده در روشهاي تصفيه و ديگر موارد ياد شده اشكالات مهمي به وجود نمي‌آورد ]4 و 3[.

به عنوان طرحي در جهت جلوگيري از پديده كف كردن، الكيل بنزن سولفونات‌هاي خطي LAS در جهان مورد استفاده قرار گرفتند كه جايگزين گروه آلكيلي شاخه‌دار ABS به منظور سهولت تجزيه شدند ]4 و 1[. عموماً LAS در مقايسه با ABS سريعتر و شديد‌تر تجزيه مي شود. البته سرعت تجزيه LAS با موقعيت گروه فنيلي تحت تأثير قرار مي‌گيرد.

از طرفي توليد كنندگان تمام تلاش خود را صرف توسعه مواد خام دترجنت با قابليت تجزيه بيشتر كردند. يكي از اين مواد آلفااولفين سولفونات‌ بدون گروه فنيل (AOS) هستند. AOS به دليل كارآيي خوب شستشو، مانند پاك‌كنندگي، قدرت كف كنندگي و خواص آبكشي آن، يكي از بهترين سورفاكتانت‌ها مي‌باشد. پاك‌كنندگي AOS نسبت به LAS، در آبهاي سخت، كمتر كاهش پيدا مي‌كند. طبق آزمايش‌هاي انجام شده بر روي حيوانات، ايمني AOS اثبات شده است و هيچ مورد غيرعادي در آزمايش مسموميت مزمن و حاد مشاهده نشده است.

با توجه به بحران نفت در سال 1973 ميلادي تمايلات شديدي براي معرفي سورفاكتانتهايي كه از مواد خام طبيعي حاصل شوند پديدار شد. يكي از اين مواد آلفاسولفوفتي ‌اسيدمتيل‌استر
(
a-SFme) بود بعدها اين ماده نظر سازندگان دترجنت را به دليل درجه تجزيه‌پذيري زياد و قابليت پايداري در مقابل كلسيم، به عنوان سورفاكتانت آنيوني در دترجنت‌هاي بدون فسفات جلب كرد.
 
a-SFMe را مي‌توان از روغن موجود در خرما يا نارگيل به دست آورد. a-SFMe ساخته شده از روغن نخل، مواد فعال در سطح آنيوني داراي طول زنجير الكيل C18, C16, C14 هستند. از ديدگاه قدرت پاك كنندگي، a-SFMe با توجه به طول زنجير كربني به طريق زيرطبقه‌بندي مي‌شود:

C16a- SFMe>C18a-SFMe>C14a-SFMe

نتيجه قابل ذكر اين است كه C16a- SFMe و C18a-SFMe به طور نسبي قدرت پاك كنندگي بالاتر از مواد فعال سطحي موجود مثل LAS و يا AS را نشان مي‌دهد. قدرت پاك‌كنندگي تقريبي a-SFMe به صورت زير مي‌باشد:

C16a- SFMe, C18a-SFMe>LAS(C12)>AS(C12), C14a-SFMe

با وجود اين، a-SFMe هنوز موقعيت سورفاكتانتهاي صنعتي LAS و AS را به دست نياورده است. دليل اصلي اين امر عدم شناخت كافي تكنولوژي سولفوناسيون a-SFMe با كيفيت بالاست ]1[.

نگراني كنوني محيط زيست بيشتر در مورد سازنده‌هاست. اين مواد مشكل تجزيه زيست محيطي را ندارند بلكه فرآورده‌هاي هيدروليز سازنده‌ها (ارتوفسفات‌ها) مسلماً داراي فسفر مي باشد كه باعث اشكال در فرآيند تغذيه طبيعي مي‌شود ]4[. آبي كه در آن مواد مغذي مانند نيترات و فسفات در اثر تخليه فاضلاب زياد باشد محيط خوبي براي رشد بيش از اندازه آلگها خواهد بود. اين آلگها در اثر پديده فتوسنتز با مصرف مواد غذايي موجود در آب باعث زياد شدن اكسيژن در محيط مي شوند. چون عمر اين آلگها كوتاه است و از بين رفتن بيولوژيكي آنها مستلزم صرف مقدار زيادي اكسيژن         مي باشد، لذا بيلان اكسيژن محيط به هم مي‌خورد و با كاهش اين ماده حياتي، فعل و انفعالات بي‌هوازي پيشرفت مي‌كند در نتيجه به مرور لجن كف جريانها افزايش يافته و از عمق مفيد كانالها كاسته شده و انواع گياهان در اين منطقه رشد مي‌كنند و تمام منطقه به مرداب تبديل مي‌شود اين پديده EUTROPHICATION ناميده مي شود. از سالهاي 1968 و 1969 ميلادي سر و صداي آلودگي آب در اثر اين پديده در آمريكا بپا خواست و دترجنتهاي حاوي فسفات به اين جرم محكوم شدند ]3[.

بنابراين يكي از مهمترين علت‌هاي مغذي شدن آب، فسفر ناشي از مصرف دترجنتهاي سنتزي خانگي است. براي حل اين مسئله و رفع اين آلودگي سعي شد كه به طور تدريجي فسفات‌هاي موجود در دترجنتها را كاهش دهند و مادة ديگري را جايگزين كنند. در يك مطالعه و تحقيق مشترك كه توسط تهيه‌كنندگان زئوليت صورت گرفت، ويژگيهاي زئوليت مناسب براي‌جايگزين‌شدن و توسعه و ترويج مصرف زئوليت در دترجنتها مطرح شد ]1[.

زئوليتها، تركيبات طبيعي يا مصنوعي‌آلومينيم سيليكاتها مي باشند. ساختمان مولكولي زئوليت يك چهار وجهي با چهار اتم اكسيژن در حول يك اتم سيليس (SiO4) مي‌باشد و رئوس اين چهاروجهي‌ها با اشتراك گذاشتن اتم اكسيژن بهم متصل مي‌شوند تا واحدهاي ساختماني كوچك ثانويه را شكل دهند كه خود با اتصال به همديگر دامنه وسيعي از چند وجهي‌ها را تشكيل مي دهند. پس از شناسايي خواص فيزيكوشيميايي منحصر به فرد زئوليت توجه بسياري از محققين علوم مختلف به اين رشته جلب گرديد و طي 30 سال گذشته توسعه فوق‌العاده‌اي در زمينه علوم مختلف پديد آمد. ساختمان و تركيب شيميايي زئوليتهاي طبيعي و فرمهاي اصلاح شده گونه‌هاي مختلف، آنها را منابع بالقوه مهمي در زمينه‌هاي كاربردي و تحقيقاتي مختلفي از جمله تبادل يون، جذب و واجذب گازها و نيز استفاده به عنوان كاتاليست نموده است ]6[.

انتخاب زئوليت به عنوان جايگزين فسفاتها به دو خاصيت اساسي متكي مي باشد اول ظرفيت تعويض يوني بالا حتي در آب سرد و دوم سرعت جايگزيني بالا كه بتواند يونهايي مانند كلسيم را
به سرعت اسير كند. در ميان زئوليتهاي سنتز شده انواع
A و P و X مشخص شده است كه زئوليت A به فرم سديم (NaA) نسبت به كاتيون كلسيم گزينش پذيري بسيار خوبي دارد ولي نسبت به منيزيم چندان مؤثر نيست در حاليكه زئوليت X تبادل با يون منيزيم را به سرعت و به خوبي انجام مي دهد. بنابراين استفاده از مخلوط اين دو زئوليت بسيار مؤثر خواهد بود ]10[.

 

استفاده از دترجنتهاي كنسانتره، راهكاري نوين

در اثر فشارهاي محيط زيستي در سراسر دنيا از سال 1987 ميلادي انواع جديدي از دترجنتهاي كنسانتره به بازار جهان وارد شد. دترجنتهاي كنسانتره هم در حجم و هم در وزن متراكم شده اند و وزني 5/2 به 4 و حجمي معادل 1 به 4 در مقايسه با انواع موجود دارند. استفاده از پودرهاي كنسانتره دو مزيت دارد يكي صرفه جويي در انرژي و منابع است و ديگري صرفه جويي در فضاي انبارخانه‌ها، حمل و نقل و فضاي لازم در خرده‌فروشي‌ها مي‌باشد ]1[. همراه با ورود دترجنتهاي پودري كنسانتره به بازار، مواد افزودني جديد نظير سلولز قليايي و ليپازها قليايي، فعال كننده براي پراكسيد نيز در اين زمينه معرفي شدند ]1[.

پيشنهاد :

1- براي چاره جوئي رفع آلودگي پركننده‌هاي دترجنت دو راه حل پيشنهاد مي‌شود:

الف- محدود كردن مصرف فسفاتها در ساخت دترجنتها و تغيير فرمولاسيون شوينده

ب- حذف كامل فسفاتها و جانشين ساختن ماده ديگري مانند زئوليت

2- استفاده از مواد طبيعي در شوينده‌ها و افزايش سورفاكتانتهاي به دست آمده از مواد طبيعي

3- افزايش كاربرد آنزيم‌ها

4- افزايش توليد پودرهاي شوينده كنسانتره

 

نتيجه‌گيري

براي مدتي طولاني كشورهاي جهان مشغول بهره‌برداري و استفاده از منابع طبيعت مي‌باشند و اين وابستگي به محيط‌زيست بي‌شك در آينده نيز ادامه خواهد داشت. بنابراين بايد راه و روش بهره‌برداري و محافظت از منابع طبيعي را ياد بگيريم. مواد اوليه دترجنت‌ها به تدريج بايستي از ذخاير پتروشيميايي به انواع طبيعي قابل توليد و مواد روغني شيميايي تغيير يابد. از ميان منابع مختلف طبيعي، روغن نارگيل و روغن خرما، مهمترين روغن‌ها و چربي ها در آينده خواهند شد. سورفاكتانت a-SFMe با ارزش بيولوژيكي كه در روغن خام وجود دارند، مي توانند به طور اقتصادي جداسازي شده و مورد استفاده قرار گيرد. در آينده سورفاكتانت‌هاي پتروشيميايي و سورفاكتانتهاي روغني طبيعي از نقطه نظر قيمت، پاك‌كنندگي و مزاياي اقتصادي با هم رقابت خواهند داشت ]4[.

فسفاتها را عامل پديدة مغذي شدن و ايجاد مشكلات زيست‌محيطي در رودخانه‌ها و درياچه‌ها مي‌دانند، بنابراين از اوائل دهه 1970 ميلادي به تدريج موادي جهت جايگزيني فسفات معرفي شده‌اند كه هر يك نواقصي داشتند و موجب آلودگي محيط و حتي مسموميت شده‌اند ]9[. اما زئوليتها تنها موادي هستند كه صرف نظر از نامحلول بودن آنها كه مقدار مواد معلق در آب را افزايش مي دهد  آلودگي محيط زيستي ندارند] 9[. اما زئوليتها توانايي حذف يونهاي كلسيم از محلول آب شستشو را دارند و به دليل سطح جذب زياد، ذرات پخش شده را به دام مي‌اندازد و مانع نشست مجدد آنها روي پارچه مي شوند ]7[.

مقايسه‌اي ميان دترجنتهاي كنسانتره و انواع معمولي در جهان نشان مي‌دهد كه استفاده از دترجنتهاي كنسانتره به دليل صرفه‌جويي در انرژي و منابع و فضا مقرون به صرفه‌تر مي‌باشد.

 

منابع

 

1-  ايراني، نادر- يارندي، امير‌عباس (1372) - مواد اوليه محصولات پاك كننده و مسائل محيط زيست آنها در ژاپن- انتشارات شركت تحقيقات و توسعه صنايع شوينده و بهداشتي.

2-  تاريخچه شوينده‌ها (1368)- انتشارات كيميا.

3-  حسينيان، مرتضي (1364)- دترجنتها و آلودگي آب- ناشر شركت مهندسي مشاور مهاب‌ قدس.

4-  دبيري، مينو (1375)- آلودگي محيط زيست هوا، آب، خاك، صوت - انتشارات اتحاد.

5-  عراقي، عذرا (1372)- پروژه تحقيقات صنايع شوينده (بررسي وضعيت شوينده‌ها)- انتشارات شركت تحقيقات و توسعه صنايع شوينده و بهداشتي.

6-  کاظميان، حسين (1378)- حذف كاتيونهاي فلزات سنگين از فاضلابهاي صنعتي و معدني به كمك مبادله‌كننده‌هاي زئوليتي- سازمان انرژي اتمي ايران.

7-  فصلنامه شيمي (1374)- صابونها و شوينده‌ها.

8-  محمودي‌ امين، زهرا (1376)- مقايسه فرمول و تكنولوژي ساخت محصول در ايران و كشورهاي پيشرفته انتشارات شركت تحقيقات و توسعه صنايع شوينده و بهداشتي.

9-  نوري، جعفر- شهرياري ‌افشار، عباس- بررسي نقش دترجنتهاي آنيوني در آلودگي محيط‌زيست- دانشگاه آزاد اسلامي.

10-Sherman, J. D. et. al. Soap, Cosmet. Chem.Spec., December, 33 (1978); u. s. patent, 4, 094, 778 (1978).

10شیمی مهندسی محیط زیست

11-                      اصول تصفیه آب و پساب صنعتی تالیف دکتر محمد کاظم رئوفی ، دکتر محمد رضا ملاردی انتشارات مبتکران

12-                       آلودگی آبهای رنه کولا ترجمه دکتر کریم کوشا

13-                      نهمین همایش بهداشت محیط در 16 آبان 85 محقق محمد هادی مهدی نزاد ، محمد رضا شاه منصوری ، بیژن بینا

14-                      سایت اینترنتی www.shimidan.blogfa.com

 

 

+ نوشته شده توسط رضا در پنجشنبه 1386/03/03 و ساعت 0:29 |


Powered By
BLOGFA.COM


logoColor = "red"; //Nothing needs altering below! yourLogo = yourLogo.split(''); L = yourLogo.length; TrigSplit = 360 / L; Sz = new Array() logoWidth = 100; logoHeight = -30; ypos = 0; xpos = 0; step = 0.03; currStep = 0; document.write('
'); for (i = 0; i < L; i++) { document.write('
'+yourLogo[i]+'
'); } document.write('
'); function Mouse() { ypos = event.y; xpos = event.x - 5; } document.onmousemove=Mouse; function animateLogo() { outer.style.pixelTop = document.body.scrollTop; for (i = 0; i < L; i++) { ie[i].style.top = ypos + logoHeight * Math.sin(currStep + i * TrigSplit * Math.PI / 180); ie[i].style.left = xpos + logoWidth * Math.cos(currStep + i * TrigSplit * Math.PI / 180); Sz[i] = ie[i].style.pixelTop - ypos; if (Sz[i] < 5) Sz[i] = 5; ie[i].style.fontSize = Sz[i] / 1.7; } currStep -= step; setTimeout('animateLogo()', 20); } window.onload = animateLogo; } // End -->